Rüzgâr (RES), güneş (GES), hidroelektrik (HES), jeotermal ve biyokütle santralleri ile bunlara ait enerji nakil hatları (ENH) çoğu zaman orman sayılan alanlarla kesişir. EPDK’dan alınan ön lisans veya lisans, Devlet ormanında tesis kurma yetkisi vermez. Bu tesislerin orman sayılan alanlarda kurulabilmesi için 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17. maddesinin 3. fıkrası ve 17/3 Uygulama Yönetmeliği uyarınca izin alınması gerekir. 2025’te yürürlüğe giren 7554 sayılı Kanun, rüzgâr ve güneş santralleri için izin sürecine yeni esaslar getirdi. Bu rehber, enerji tesisleri için 17/3 orman izninin güncel mevzuata göre nasıl alındığını açıklar.
- Yasal dayanak: 6831 s.K. md. 17/3; 5346 s.K. md. 8 (7554 s.K. ile değişik); Orman Kanununun 17 nci Maddesinin Üçüncü Fıkrasının Uygulanması Hakkında Yönetmelik (RG 30.11.2021/31675)
- Temel şart: Kamu yararı ve zaruret bulunması (6831 md. 17/3)
- Başvuru: e-Devlet üzerinden; incelemeyi Orman Bölge Müdürlüğü ve heyeti yapar
- Aşamalar: Ön izin (24 ay + 12 ay uzatma, toplam 36 ay; saha teslimi yok) → kesin izin (en fazla 49 yıl; 99 yıla kadar uzatılabilir)
- RES ve GES: Ön lisans süresi kadar izin, ölçüm ve sondaja lisanssız izin, en fazla 60 günde karar (5346 md. 8)
- Lisanssız üretim: Orman sayılan alanlarda izin verilmez (çatı, cephe, rezervuar istisnaları hariç)
- %85 indirim: 31.12.2030’a kadar işletmeye girecek YEK tesislerinde lisans tarihinden itibaren 10 yıl (5346 md. 8)
1. 6831 Sayılı Orman Kanunu 17/3 Maddesi Nedir?
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17. maddesinin üçüncü fıkrası; savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su, petrol, doğalgaz, altyapı, katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesislerinin; baraj, gölet, sokak hayvanları bakımevi ve mezarlıkların ve bunlarla ilgili yer ve binaların Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli karşılığında Bakanlıkça izin verilebileceğini düzenler (6831 Sayılı Orman Kanunu).
Kanuna göre:
- Devletçe yapılan veya işletilen tesislerden bedel alınmaz,
- izin süresi kırk dokuz yılı geçemez,
- izin amaç ve şartlarına uygun faaliyet gösterenlerin izin süreleri, rayiç değer üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksan dokuz yıla kadar uzatılabilir,
- verilen izinler amaç dışında kullanılamaz; iznin sona ermesiyle Devletçe yapılanlar dışındaki bina ve tesisler bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğünün tasarrufuna geçer.
2. Enerji Tesisi Türlerine Göre 17/3 Orman İzni
17/3 Uygulama Yönetmeliği’nin 4. maddesi; enerji nakil hattı, trafo binası, enerji üretim santralleri, ölçüm ve gözlem istasyonları gibi enerji tesislerine ve bunlarla ilgili yer, bina ve tesislere izin verilebileceğini sayar.
2.1. Rüzgâr Enerji Santralleri (RES) ve Ölçüm Direkleri
7554 sayılı Kanunla 5346 sayılı Kanun’un 8. maddesine eklenen fıkraya göre orman vasıflı taşınmazlarda rüzgâr santralleri için:
- Ön lisansa istinaden, süre uzatımları dahil ön lisans süresi kadar izin verilebilir; üretim lisansına geçilince izin lisans süresi sonuna kadar uzatılır, geçilemezse ön lisans süresi sonunda kendiliğinden sona erer.
- Proje ve etüt aşamasındaki ölçüm ve sondaj faaliyetlerine ön lisans veya lisans şartı aranmaksızın izin verilebilir.
- Başvurular en fazla 60 gün içinde sonuçlandırılır.
- Rüzgâr projeleri ana kuş göç yolları üzerindeyse PTD/ÇED sürecinde ornitolojik gözlem zorunludur.
Rüzgâr santrallerinde türbin alanları için ayrıca 1/1000 ölçekli uygulama imar planı veya imar planı gerektirmediğine dair ilgili idare yazısı istenir (Yönetmelik md. 5/1-f).
2.2. Güneş Enerji Santralleri (GES)
2.3. Enerji Nakil Hatları (ENH) ve Trafo Binaları
Enerji nakil hattı ve trafo binaları 17/3 kapsamında izne tabidir. Yönetmeliğe göre:
- TEİAŞ ve TEDAŞ tarafından tesis edilecek iletim ve dağıtım tesislerinin emniyet alanları ile yapım, bakım, onarım ve ulaşım için gerekli alanlara ilişkin izinler 60 gün içinde sonuçlandırılır; arazi izin bedeli başkaca bir indirim yoksa %50 indirimli uygulanır (md. 8/14).
- Yenilenebilir enerji santrallerinin bağlantı noktasına kadarki enerji nakil hatları da 5346 s.K. md. 8’deki %85 indirim kapsamındadır.
2.4. HES, Jeotermal, Biyokütle ve Diğer Santraller
Hidroelektrik santrallerinde santral binası için uygulama imar planı veya imar planı gerektirmediğine dair yazı istenir (md. 5/1-f). Tünel ve kazı çalışmalarından çıkan kazı fazlası malzeme depolama izinlerinde kademeli kapatma planı (md. 5/1-g) ve depolama bedeli (md. 8/1-d) uygulanır. Yer üstünü bozmadan yer altında yapılan tesislerden yalnızca arazi izin bedeli alınır; ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz (md. 7/6).
3. Ön İzin ve Kesin İzin
Uygun görülen taleplere 24 aya kadar ön izin verilebilir. Süre bitmeden yapılan başvuru ve ek taahhüt senediyle 12 ay uzatılır; toplam ön izin süresi nükleer tesislerde 60 ay, diğerlerinde 36 aydır. Ön izin süresince saha teslimi yapılmaz ve hiçbir inşaat faaliyetine izin verilmez. Süresinde kesin izne dönüşmeyen ön izinler için hak iddia edilemez. Ön izin bedeli bir defaya mahsus alınır; ön izinlerden teminat alınmaz.
Kesin izin süresi uzatmalar dahil kırk dokuz yılı geçemez; 49 yıllık süre sonunda kanundaki esaslara göre rayiç bedelle uzatma yapılabilir. İzin tebliğinden itibaren altı ay içinde teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi verilmezse saha teslimi yapılmaz ve izin iptal edilmiş sayılır (md. 6/2).
EPDK ön lisansıyla birlikte diğer gerekli izin ve belgelerle kesin izin başvurusu yapılırsa, Bakanlıkça kesin izin verilebilir. Bu dönemde her yıl izin alanı (m²) × cari yıl ağaçlandırma birim m² bedeli × 1/5 tutarında bedel alınır, teminat beş katı alınır, saha teslimi yapılmaz. Lisans idareye teslim edilince izin süresi lisans süresi dikkate alınarak uzatılır ve kesin izin bedelleri alınır; lisans süresinde teslim edilmezse izin iptal edilir, bedeller iade edilmez. Rüzgâr ve güneş santrallerinde 5346 s.K. md. 8’deki ön lisans esasları da uygulanır.
4. Karşılaştırma Tablosu: Enerji Tesislerinde 17/3 İzni
| Tesis | Başvuruda EPDK Belgesi | Öne Çıkan Kural | %85 İndirim (5346 md. 8) |
|---|---|---|---|
| RES | Ön lisans veya lisans | Ön lisans süresi kadar izin; 60 günde karar; kuş göç yolunda ornitolojik gözlem | Evet (31.12.2030’a kadar işletmeye girerse, lisans tarihinden itibaren 10 yıl) |
| Lisanslı GES | Ön lisans veya lisans | Ön lisans süresi kadar izin; 60 günde karar; md. 4/8 iptal edildi | Evet (aynı şartlarla) |
| Lisanssız GES | — | Orman sayılan alanda izin verilmez (çatı/cephe/rezervuar istisnası) | Kapsam dışı |
| Ölçüm ve sondaj | Aranmaz | RES/GES proje ve etüt aşamasında lisans şartı olmadan izin verilebilir | — |
| HES, JES, biyokütle | Ön lisans veya lisans | Genel 17/3 hükümleri; HES santral binasında imar planı belgesi | Evet (YEK kaynaklı tesisler) |
| ENH (TEİAŞ/TEDAŞ) | — | 60 günde sonuç; arazi izin bedelinde %50 indirim | YEK santralinin bağlantı noktasına kadarki hattı için evet |
5. Başvuru ve İnceleme Süreci
Proje koordinatları orman kadastrosu ve amenajman planıyla çakıştırılarak sahanın Devlet ormanına isabet eden kısımları, muhafaza ormanı veya korunan alan statüsü ve olası kısıtlar belirlenir.
Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı, gerektiğinde ağaç röleve planı ve diğer belgeler hazırlanır (bkz. Bölüm 6).
Talep yazısı ve belgeler e-Devlet üzerinden yüklenir; belgelerden bir takımı fiziksel olarak Bölge Müdürlüğüne gönderilir (md. 5/1).
Bölge Müdürlüğü evrakı inceler, eksikleri on iş günü içinde bildirir; eksikler tamamlanana kadar talep değerlendirmeye alınmaz (md. 6/1).
Heyet arazide inceleme yapar ve talebin Devlet ormanına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenler.
İzin tebliğ edilir; altı ay içinde teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi verilir. Taahhüt senedi güvenli elektronik imzayla imzalanır veya her sayfası noterce onaylanır. Ardından saha teslim edilir.
6. İstenen Belgeler (Yönetmelik md. 5)
- Saha analiz raporu
- Koordinat özet çizelgesi
- 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı ya da bina ve tesislere ilişkin avan proje
- Enerji izinlerinde ön lisans veya lisans
- Korunacak ağaç bulunması halinde ağaç röleve planı
- HES santral binası, RES türbin alanları, termik santraller vb. için uygulama imar planı veya imar planı gerektirmediğine dair yazı
- Kazı fazlası malzeme alanlarında kademeli kapatma planı
- ÇED Yönetmeliği kapsamındaki tesisler için ÇED belgesi
- Bedelli izinlerde metraj cetveli ve birim fiyatlara göre onaylı keşif özetleri
- Mevzuat gereği alınması gereken kurum görüş yazıları
Ön izin için ilk dört belge yeterlidir; kesin izin için listenin tamamı istenir. Süre uzatımı ve devirlerde imar planı belgesi istenmez (md. 5/3).
7. Bedeller, Teminat ve %85 İndirim
1. Ağaçlandırma bedeli
Ağaçlandırma birim hektar bedelinin izin alanıyla çarpımıdır. Birim bedel, bir günlük asgari ücretin 294 gün/hektar katsayısıyla çarpılmasıyla belirlenir. İzin başlangıcında bir defa alınır (md. 8/1-a).
2. Arazi izin bedeli
İzin alanı (m²) × cari yıl ağaçlandırma birim m² bedeli × izin türü katsayısı (Ek-1) × ekolojik denge katsayısı (Ek-2) × il katsayısı (Ek-3). Her yıl alınır; sonraki yıllarda BAK (Bedel Artış Katsayısı) oranında artırılır (md. 8/1-b, 8/6).
3. ORKÖY ve erozyon bedelleri
Toplam proje bedelinin %3’ü ORKÖY, %2’si erozyon bedeli olarak bir defa alınır. Enerji santrallerinde toplam proje bedeli, lisanstaki kurulu gücün orman alanına düşen payının EPDK birim yatırım tutarıyla çarpımıyla hesaplanır (md. 8/12).
4. %85 indirim (5346 s.K. md. 8)
Not: Bu indirim, elektrik satış fiyatı destek mekanizması olan YEKDEM’den farklı bir düzenlemedir.
5. Teminat
Cari yıl ağaçlandırma bedelinin (hektar) onda biri ile izin alanının çarpımıdır; izin başlangıcında bir defa alınır, süre uzatımı ve devirlerde güncellenir. Ön izinlerden ve genel bütçeli kamu idarelerinden teminat alınmaz (md. 10). Taahhüt yükümlülükleri yerine getirilirse iade edilir (md. 11).
Tahmini ön hesap için bedel hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz; kesin tutarlar OGM tahakkukuyla belirlenir.
8. Sıkça Sorulan Sorular (17/3 Enerji Orman İzinleri S.S.S.)
Soru 1: 17/3 maddesi kapsamında hangi enerji tesislerine izin verilir?
Cevap: 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 4’e göre enerji nakil hattı, trafo binası, enerji üretim santralleri, ölçüm ve gözlem istasyonları gibi enerji tesislerine ve bunlarla ilgili yer, bina ve tesislere kamu yararı ve zaruret bulunması halinde izin verilebilir. Lisanssız elektrik üretim tesislerine ise orman sayılan alanlarda izin verilmez.
Soru 2: Orman arazisinde GES kurulabilir mi?
Cevap: Lisanslı GES’lere 5346 s.K. md. 8 esaslarına göre izin verilebilir; lisanssız GES’lere orman sayılan alanlarda izin verilmez. Lisanslı GES için yönetmelikteki “taşlık, kayalık, verimsiz alan” fıkrası Danıştay’ca iptal edilmiştir.
Soru 3: Ön izin ile kesin izin arasındaki fark nedir?
Cevap: Ön izin 24 aya kadar verilir, 12 ay uzatılabilir (toplam 36 ay) ve bu sürede saha teslimi yapılmaz, inşaat yapılamaz. Kesin izin en fazla 49 yıl için verilir; bedeller, teminat ve taahhüt senedi verildikten sonra saha teslim edilir.
Soru 4: RES ve GES santrallerinde orman bedeli indirimi var mıdır?
Cevap: Evet. 5346 s.K. md. 8’e göre 31.12.2030’a kadar işletmeye girecek yenilenebilir enerji tesislerinde lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine %85 indirim uygulanır; ORKÖY geliri ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri alınmaz.
Soru 5: RES ve GES izin başvuruları ne kadar sürede sonuçlanır?
Cevap: 7554 sayılı Kanunla değişik 5346 s.K. md. 8’e göre orman vasıflı taşınmazlarda rüzgâr ve güneş santrali izin başvuruları başvuru tarihinden itibaren en fazla 60 gün içinde sonuçlandırılır.
Soru 6: Rüzgâr ölçüm direği veya sondaj için lisans gerekir mi?
Cevap: Hayır. Rüzgâr ve güneş projelerinin proje ve etüt aşamasındaki ölçüm ve sondaj faaliyetleri için ön lisans veya üretim lisansı şartı aranmaksızın izin verilebilir; ön lisansla izin verilen saha içinde ayrıca izin gerekmez (5346 s.K. md. 8).
Soru 7: Kesin izin kaç yıl için verilir?
Cevap: 6831 s.K. md. 17/3’e göre izin süresi kırk dokuz yılı geçemez; izin amaç ve şartlarına uygun faaliyet gösterenlerin izinleri, rayiç değer üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksan dokuz yıla kadar uzatılabilir.
Soru 8: İzin tebliğinden sonra bedeller ne zamana kadar ödenmelidir?
Cevap: Tebliğ tarihinden itibaren en geç altı ay içinde teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi verilmelidir. Aksi halde saha teslimi yapılmaz ve izin herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 6/2).
9. Orman İzin Lab ile Çalışmak
Enerji yatırımlarında izin sürecindeki gecikmeler bağlantı takvimini ve lisans sürelerini doğrudan etkiler. Orman İzin Lab olarak, OMO’ya kayıtlı ve SMM belgeli orman mühendisliği hizmetiyle sahanızın ön değerlendirmesini yapıyor, başvuru belgelerini hazırlıyor ve Orman Bölge Müdürlüğü sürecini takip ediyoruz.
Proje koordinatlarınızla ön değerlendirme ve teklif için teklif formunu doldurabilir, hizmetlerimizi inceleyebilir veya madencilik izinleri için Maden Orman İzni Rehberimize bakabilirsiniz.