Maden Rehabilitasyon Projesi ve Kademeli Kapatma Planı

Rehabilitasyon Projesi Hangi İzinlerde İstenir?

16. Madde Uygulama Yönetmeliği’nin 4. maddesine göre rehabilitasyon projesi; hammadde üretim, maden işletme, pasa döküm alanı, atık barajı, liç, atık kazanma ve atık bertaraf tesisi izin taleplerinde kesin izin belgeleri arasındadır (md. 4/1-g).

Kazı gerektiren maden arama izinlerinde ve rehabilitasyon projesi istenmeyen tesis ve altyapı izinlerinde proje istenmez; bunun yerine madencilik faaliyetleriyle bozulan alan, izin sahibince izin öncesi topoğrafik yapıyla uyumlu hale getirilir (md. 12/5).

Rehabilitasyon projeleri ruhsat sahasındaki birbirine bitişik alanlar için tek, bitişik olmayan sahalar için ayrı ayrı düzenlenir. Farklı ruhsatlarda kalıp bitişik izin verilen alanlarda ortak proje, aynı ruhsatta eş zamanlı talep edilen izinlerde tek proje hazırlanabilir (md. 13/5).

Rehabilitasyon Projesi Neleri İçerir?

Proje, madenin işletme projesine göre oluşacak topoğrafya belirlendikten sonra, rehabilite ile oluşturulacak yeni topoğrafya, toprak ıslahı ve orman kurma esasları dikkate alınarak hazırlanır (md. 13/1). Yönetmeliğe göre projede şunlar yer alır:

• Toprak depolama: İzin öncesinde izin alanındaki toprağın depolanacağı alanlar gösterilir; rehabilitede bu toprak kullanılır ve biyolojik aktivitesini kaybetmemesi için önlem alınır. İzin alanına dışarıdan toprak veya malzeme getirilemez; aynı ruhsattaki diğer izin sahalarının toprağı kullanılabilir (md. 13/4).
• Güvenli ortam ve karbon bilançosu: Çevre şartları dikkate alınarak tüm canlılar için güvenli ortam oluşturulur; ilgili mevzuata göre karbon bilançosu hesaplanır (md. 13/6).
• Toz ve dağılma önlemleri: Pasa ve cevherin tozuması, su ve hava akımıyla dağılmasının ormanları etkilememesi için alınacak önlemler (md. 13/7).
• Şev ve stabilite: Şev açıları ve kademe-basamak boyutları uzun süreli stabiliteye göre belirlenir; zorunlu olmadıkça şevler dayanma duvarı olmadan doğal halleriyle stabil olacak şekilde düzenlenir (md. 13/8). Kesme, kamalama, çivileme yöntemiyle işletilen madenlerde basamak ve şev açıları mevcut haliyle bırakılır (md. 13/9).
• Su yönetimi: Dış yüzeysel akışın faaliyet alanına girmesinin önlenmesi ve alan içindeki suların güvenli deşarjı; yığın üst tabakalarının drenaja ve su erozyonuna karşı korumaya uygun eğimde biçimlendirilmesi (md. 13/10–11).
• Yangın, tabela ve görüntü: Yangına karşı tedbirler, rehabilite çalışmasını gösteren tabela; Bakanlığın gerek gördüğü yerlerde canlı veya cansız görüntü perdesi ve tampon bölge (md. 13/12–15).

OGM e-izin belge listesine göre biçim şartları

• Çalışılacak alanlara ilişkin bilgileri kapsamalı; her sayfası imzalı olmalı,
• Hazırlayan serbest orman mühendisi tarafından kaşeli, imzalı ve tarihli; şirket yetkilisi tarafından kaşeli, imzalı ve tarihli olmalı,
• Rehabilitenin bitirilmesini takiben üç yıl takip edileceğinin taahhüdünü içermeli,
• Faaliyet öncesi ve faaliyet sonrası haritalar ve kesitler bulunmalı,
• Son sayfası heyet, İşletme Müdürü ve Bölge Müdürlüğünce tarihli ve imzalı onay sayfasıdır.

Revize Rehabilitasyon Projesi

İzin sahibi rehabilitasyon projesine uygun çalışmak zorundadır. Madencilik faaliyeti sırasında ortaya çıkan şartlar nedeniyle rehabilite çalışmasında değişiklik gerekirse, bu değişikliği içeren revize rehabilitasyon projesini en geç üç ay içinde Bölge Müdürlüğüne vermekle yükümlüdür (md. 13/2). Süre uzatımlarında ve ilave izinlerde de projenin revizyonu istenir (md. 13/3); süre uzatımı başvurusu yenilenmiş ruhsat ve revize rehabilitasyon projesiyle yapılır (md. 8/1).

Taahhüt senedi hükümlerine veya projeye uygun çalışılmadığı tespit edilirse eksiklerin altı ay içinde giderilmesi istenir; giderilmezse izin iptal edilir (md. 11/2). Projeye uygun çalışılmadığının kontrollerde tespiti halinde teminat irat kaydedilir; uygunluk sağlanıp izin devam ederse teminat yenilenir (md. 17/6).

Yıllık Rehabilitasyon Teknik Raporu (Haziran Sonu)

İzin sahibi, bir önceki yıl sonuna kadar madencilik faaliyeti yaptığı alandaki rehabilitenin safahatı hakkında, ormancılık bürosu ya da kendi bünyesindeki orman mühendisi tarafından hazırlanan teknik raporu her yıl haziran ayının sonuna kadar Bölge Müdürlüğüne verir (md. 14/2; 22.08.2025 değişikliği).

• Yeni verilen izinlerde iznin verildiği yıl rapor istenmez; saha teslimi yapılmayan izinlerde teslimden sonraki yıl istenir.
• Rapor süresinde verilmezse teminat irat kaydedilir; rapor ve yeniden hesaplanan teminat verilinceye kadar sahada çalışmaya izin verilmez.
• Teknik rapor, izin veriliş amacına ve rehabilitasyon projesine uygun çalışıldığını ve o döneme ait bedel ödemelerini kontrol etmek amacıyla düzenlenir (md. 3/ii).

Faaliyet Sonu, Takip Süresi ve Sorumluluğun Bitmesi

• Faaliyet bitince: Madencilik faaliyet alanının tümü, faaliyetin tamamlanmasından sonraki bir yıl içinde projede belirtilen faaliyet sonrası kullanıma uygun hale getirilir (md. 14/4).
• İzin bitince: Rehabilite izin bittiğinde bitmemişse, heyet tespiti ve izin sahibinin talebiyle bir yıl ek süre verilir; bu sürede madencilik yapılamaz ve bedeller alınmaya devam eder. Aksi halde rehabiliteyi orman idaresi yapar veya yaptırır, masraflar izin sahibinden tahsil edilir (md. 12/3).
• Takip: Rehabilitenin bitirilmesinden sonraki üç yıllık takip süresi (veya projede maden cinsine göre belirlenen süre) sonunda heyet, taahhütlerin sağlanıp sağlanmadığını tutanakla tespit eder; sağlanmışsa izin sahibinin sorumluluğu sona erer (md. 14/5).
• İptal ve devir: İznin iptali rehabilite sorumluluğunu kaldırmaz; iptal tebliğinden sonraki bir yıl içinde rehabilite bitirilir (md. 12/8). İzin devredilirse sorumluluk yeni izin sahibine geçer (md. 12/7).
• Bildirim: Taahhütler yerine getirilemiyorsa veya faaliyet durdurulursa en geç üç ay içinde orman idaresine haber verilir (md. 14/6).

Kademeli Kapatma Planı

Kademeli kapatma planı; iznin başlangıcından sona ermesine kadar izin alanının, öngörülen nihai haline uygun olarak ağaçlandırma ve silvikültür tekniklerine göre kapatılmasını ve tabiata kazandırılmasını gösteren plandır (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 3/l).

• 17/3 izinlerinde: Katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesisleri ile kazı fazlası malzeme alanı izin taleplerinde, depolama öncesi ve sonrası nihai kodları gösteren, çevredeki topoğrafyayla uyumlu ve orman idaresinin kabul edeceği kademeli kapatma planı istenir (md. 5/1-g). Plan ormancılık bürosu tarafından düzenlenip imzalanır ve heyetçe kontrol edilir (md. 13/1–2).
• Maden izinlerinde: OGM’nin e-izin belge listesine göre pasa döküm alanı taleplerinde kademeli kapatma planı yüklenir.
• Biçim (OGM e-izin listesi): Her sayfası paraflı; hazırlayan serbest orman mühendisi ve şirket yetkilisi tarafından kaşeli, imzalı, tarihli; faaliyet öncesi ve sonrası haritalar; planın bitirilmesini takiben beş yıl takip taahhüdü; heyet, İşletme Müdürü ve Bölge Müdürlüğü onay sayfası.

Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız

• İşletme projesine göre topoğrafya analizi, toprak depolama alanları, şev-basamak düzeni, su yönetimi ve ağaçlandırma esaslarıyla rehabilitasyon projesi,
• Faaliyet öncesi ve sonrası haritalar ve kesitler, karbon bilançosu,
• Değişiklik, süre uzatımı ve ilave izinlerde revize rehabilitasyon projesi,
• Pasa döküm, katı atık ve kazı fazlası alanları için kademeli kapatma planı,
• Her yıl haziran sonuna kadar verilen rehabilitasyon teknik raporu,
• Projenin ORBİS e-izin modülüne yüklenmesi ve onay sürecinin takibi.

Bu işler OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 139 (rehabilitasyon projesi), 140 (revize rehabilitasyon projesi), 142 (teknik rapor) ve 144 (kademeli kapatma planı) numaralı kalemlere karşılık gelir. İzin dosyasının kendisi için bkz. Maden İşletme, Tesis ve Altyapı İzni.

Sıkça Sorulan Sorular