Orman alanında maden izni almak sürecin yalnızca başlangıcıdır. İzin sahibi; başvuruda ÇED belgesi ve kurum görüşlerini sunmak, faaliyet boyunca rehabilitasyon projesine uygun çalışmak, her yıl haziran sonuna kadar rehabilitasyon teknik raporu vermek ve faaliyet bittikten sonra sahayı projeye uygun hale getirip takip süresini tamamlamak zorundadır. Bu rehber, 16. Madde Uygulama Yönetmeliği’nin (22.08.2025 değişiklikleri işlenmiş) maden sahalarına ilişkin yükümlülüklerini ve bunlara uyulmamasının sonuçlarını açıklar. İzin türleri, başvuru ve bedeller için Maden Orman İzni Rehberimize bakabilirsiniz.
- Kesin izin başvurusu: ÇED belgesi, kurum görüşleri ve (işletme, pasa, atık barajı vb.) rehabilitasyon projesi
- Sabit işaretler: Faaliyetten önce izin sahası köşelerine en az 2 m yükseklikte, koordinatlı işaretler (aralık ≤ 25 m)
- Revize proje: Faaliyet sırasında değişiklik gerekirse en geç 3 ay içinde
- Yıllık teknik rapor: Her yıl haziran sonuna kadar; verilmezse teminat irat kaydedilir ve çalışma durdurulur
- Faaliyet sonrası: 1 yıl içinde saha projedeki kullanıma uygun hale getirilir; ardından 3 yıllık (veya projedeki) takip süresi
1. Maden Ruhsatı ile Orman İzni Arasındaki Fark
Maden ruhsatı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce (MAPEG) 3213 sayılı Maden Kanunu’na göre verilir. Ruhsat sahası Devlet ormanına isabet ediyorsa, 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16. maddesine göre ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığından izin alınması gerekir. Ruhsat sahipleri işe başlamadan önce çalışma sahalarını orman idaresine bildirmek ve ormana zarar gelebilecek hallerde idarenin göstereceği tedbirleri almak zorundadır (6831 md. 16).
Kesin izin, Bakanlıkça ruhsat veya rödövans süresi dikkate alınarak verilir. Maden işletme izinlerinde, izne konu alanı kapsayan işletme izin belgesi orman idaresine verilmeden saha teslimi yapılmaz.
2. ÇED Belgesi ve Kurum Görüşleri
16. Madde Uygulama Yönetmeliği md. 4’e göre kesin izin başvurusunda:
- ÇED belgesi (Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında alınan “ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararı vb.),
- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünden talep edilen alanda kurum mevzuatına göre izin verilmesinde sakınca olmadığına dair görüş yazıları,
- heyetin mevzuat kapsamında alınması gerektiğini tespit ettiği diğer kurum görüşleri istenir.
ÇED Yönetmeliği kapsamında alınan veya yenilenen ÇED belgesinin geçerli olduğu teyit edilirse bu üç kurum görüşü ayrıca istenmez; ancak ÇED alanı dışında izin talep edilirse kurum görüşleri ayrıca istenir (md. 4/5). Kamu kurumları hariç, başvuru sahibi kurum görüşlerini temin edemediğini belgelerse görüşler orman idaresince istenebilir.
Projenin ÇED Yönetmeliği’nin hangi listesine (Ek-1: ÇED raporu, Ek-2: seçme-eleme) girdiği; maden türüne, alan büyüklüğüne ve kapasiteye göre ÇED Yönetmeliği eklerinden belirlenir.
3. Hassas Alanlar ve Değerlendirme Komisyonu
6831 s.K. md. 16’ya göre temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydıyla tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, verimli orman alanları, orman parkları ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi Bakanlığın muvafakatine bağlıdır. Bu alanlara isabet eden izin talepleri bölge müdürlüğünce Genel Müdürlüğe gönderilir ve Değerlendirme Komisyonunca incelenir (Yönetmelik md. 5/3-4).
4. Saha Teslimi Öncesi: Sabit İşaretler
Madencilik faaliyetine başlanmadan önce izin sahibine; maden işletme ve tesis izin alanları, maden stok alanı, pasa döküm alanı, verimli toprak depolama alanı ve atık barajı izin sahasının sınırlarının köşe noktalarına zeminden en az iki metre yükseklikte, üzerinde koordinat değerleri yazılı sabit işaretler tesis ettirilir. İki nokta arası 25 metreden fazla olamaz. Aksi halde saha teslimi yapılmaz. İşaretler izin süresi ve rehabilite izleme süreci boyunca korunur (md. 7/3).
5. Rehabilitasyon Projesi
Hammadde üretim, maden işletme, pasa döküm alanı, atık barajı, liç, atık kazanma ve atık bertaraf tesisi izin taleplerinde rehabilitasyon projesi başvurunun zorunlu belgesidir. Yönetmeliğin 13. maddesine göre:
- Proje, madenin işletme projesine göre oluşacak topoğrafya ile rehabilite sonrası yeni topoğrafya, toprak ıslahı ve orman kurma esasları dikkate alınarak ormancılık bürosu tarafından düzenlenir.
- Faaliyet sırasında rehabilitede değişiklik gerekirse revize rehabilitasyon projesi en geç üç ay içinde bölge müdürlüğüne verilir; süre uzatımlarında ve ilave izinlerde de revizyon istenir.
- İzin öncesi toprağın depolanacağı alanlar projede gösterilir ve rehabilitede bu toprak kullanılır; depolanan toprağın biyolojik aktivitesini kaybetmemesi için önlem alınır. İzin alanına dışarıdan toprak veya malzeme getirilemez.
- Ruhsat sahasındaki bitişik alanlar için tek proje, bitişik olmayan sahalar için ayrı projeler düzenlenir.
- Projede karbon bilançosu hesaplanır; pasa ve cevher tozumasına, su akışlarına, şev stabilitesine, yangına karşı önlemler ve görüntü kirliliği tedbirleri yer alır. Rehabilite yapılan alanlara tabela asılır.
6. Yıllık Rehabilitasyon Teknik Raporu (Haziran Sonu)
- Yeni verilen izinlerde iznin verildiği yıl teknik rapor istenmez; yer teslimi yapılmayan izinlerde yer tesliminden sonraki yıl istenir.
- Rapor süresinde verilmezse teminat irat kaydedilir; teknik rapor ve yeniden hesaplanan teminat verilinceye kadar sahada çalışmaya izin verilmez.
- Takip ve kontrol sırasında numune alma ve analiz giderleri izin sahibince karşılanır.
7. Faaliyet Sonrası: Rehabilitenin Tamamlanması ve Takip Süresi
- Bir yıl içinde uygun hale getirme: Faaliyet alanının tümü, faaliyetin tamamlanmasından sonraki bir yıl içinde projede belirtilen faaliyet sonrası kullanıma uygun hale getirilir (md. 14/4).
- İzin bitiminde ek süre: İzin bittiğinde rehabilite bitirilememişse, heyet tespiti ve talep halinde bölge müdürlüğünce bir yıl ek süre verilir; bu sürede madencilik yapılamaz, bedeller alınmaya devam eder (md. 12/3).
- Takip süresi: Rehabilitenin bitirilmesini takiben üç yıllık takip süresi (veya projede madenin cinsine göre belirlenen süre) sonunda taahhütlerin sağlanıp sağlanmadığı heyetçe tutanakla tespit edilir; sağlanmışsa izin sahibinin sorumluluğu sona erer (md. 14/5).
- Bildirim yükümlülüğü: Taahhütler yerine getirilemez veya faaliyet durdurulursa, izin sahibi en geç üç ay içinde orman idaresine haber verir (md. 14/6).
- Tesislerin sökülmesi: İzni iptal edilen maden ve altyapı tesisleri bir yıl içinde sökülerek ormanlık alanın dışına çıkarılır; pasa döküm alanı, atık barajı gibi taşınamayan tesisler rehabilite edilir (md. 12/4).
Rehabilitasyon projesine uygun çalışılmadığı kontrollerde tespit edilirse teminat irat kaydedilir; projeye uygunluk sağlanıp izin devam ederse teminat yenilenir (md. 17/6).
8. Terk Edilmiş Maden Sahalarında Toprak Dolgu İzni
Madencilik sonrası idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanlarının, orman yetiştirilmek üzere hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarıyla doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir (6831 md. 16; Yönetmelik md. 18–19). Başvuruda saha analiz raporu, vaziyet planı, koordinat listesi, MAPEG’den rezervin bittiğine dair yazı, ÇED belgesi ve toprak dolgu projesi istenir.
9. İzinsiz Faaliyet ve Cezai Sonuçlar
- İzne bağlı işleri izinsiz yapmak: 6831 s.K. md. 93’e göre 17. maddede yasaklanan fiilleri işleyenler veya izne bağlı işleri izinsiz yapanlar altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; suçun konusu eşya ve mahsul müsadere edilir.
- Ağaç kesme ve sökme: 6831 s.K. md. 91’e göre Devlet ormanlarından izinsiz ağaç kesen veya sökenler üç aydan beş yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; motorlu araç kullanılması halinde ceza bir kat artırılır.
- İdari sonuçlar: Rehabilitasyon projesine uyulmaması veya yıllık teknik raporun verilmemesi halinde teminat irat kaydedilir ve sahada çalışma durdurulur (Yönetmelik md. 14/2, 17/6).
10. Sıkça Sorulan Sorular (Maden Sahaları ve Rehabilitasyon S.S.S.)
Soru 1: Maden sahası için yıllık teknik rapor ne zaman verilir?
Cevap: İzin sahibi, bir önceki yıl sonuna kadar yapılan faaliyetlerin rehabilite durumunu gösteren teknik raporu her yıl haziran ayının sonuna kadar bölge müdürlüğüne verir. Rapor ormancılık bürosu veya bünyedeki orman mühendisi tarafından hazırlanır (16. Madde Uygulama Yönetmeliği md. 14/2).
Soru 2: Yıllık teknik rapor verilmezse ne olur?
Cevap: Teminat irat kaydedilir; teknik rapor ve yeniden hesaplanan teminat verilinceye kadar sahada çalışmaya izin verilmez.
Soru 3: Maden orman izni için ÇED belgesi zorunlu mu?
Cevap: Kesin izin başvurusunda ÇED belgesi istenir (Yönetmelik md. 4/1-f). Geçerli ÇED belgesi varsa ÇED alanı için Kültür ve Turizm, Çevre-Şehircilik ve DKMP görüşleri ayrıca istenmez; ÇED alanı dışındaki talepler için bu görüşler gerekir.
Soru 4: Rehabilitasyon projesini değiştirmem gerekirse ne yapmalıyım?
Cevap: Faaliyet sırasında ortaya çıkan şartlar nedeniyle rehabilitede değişiklik gerekirse, değişikliği içeren revize rehabilitasyon projesini en geç üç ay içinde bölge müdürlüğüne vermeniz gerekir. Süre uzatımlarında ve ilave izinlerde de revizyon istenir.
Soru 5: Rehabilitasyon için sahaya dışarıdan toprak getirilebilir mi?
Cevap: Hayır. İzin alanına dışarıdan toprak veya malzeme getirilemez; izin öncesi sahadan sıyrılıp depolanan toprak kullanılır. Aynı ruhsattaki izin sahalarında depolanan toprak, aynı ruhsattaki diğer izin sahalarının rehabilitesinde kullanılabilir (md. 13/4).
Soru 6: Rehabilitasyondan sonra sorumluluk ne zaman biter?
Cevap: Rehabilitenin bitirilmesini takiben üç yıllık takip süresi (veya projede maden cinsine göre belirlenen süre) sonunda heyet, taahhütlerin sağlandığını tutanakla tespit ederse izin sahibinin sorumluluğu sona erer (md. 14/5).
Soru 7: Saha tesliminden önce sahada hangi işaretler bulunmalı?
Cevap: İşletme, tesis, stok, pasa döküm, verimli toprak depolama ve atık barajı izin sahalarının köşe noktalarına zeminden en az iki metre yükseklikte, koordinat değerleri yazılı sabit işaretler konulur; iki nokta arası 25 metreyi geçemez. İşaretler olmadan saha teslimi yapılmaz (md. 7/3).
Soru 8: Orman alanında izinsiz madencilik yapmanın cezası nedir?
Cevap: 6831 s.K. md. 93’e göre izne bağlı işleri izinsiz yapanlar altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır ve suçun konusu eşya ve mahsuller müsadere edilir; ağaç kesilmesi halinde md. 91 hükümleri ayrıca uygulanır.
11. Orman İzin Lab ile Çalışmak
Orman İzin Lab olarak, OMO’ya kayıtlı ve SMM belgeli orman mühendisliği hizmetiyle rehabilitasyon projesi ve revizyonlarını, yıllık rehabilitasyon teknik raporunu ve izin süre uzatımı dosyalarını hazırlıyoruz. Haziran sonu teslim tarihini kaçırmamak için raporun hazırlığına nisan-mayıs döneminde başlanmasını öneririz.
Teklif için teklif formunu doldurabilirsiniz. Maden izinlerinin bedelleri için Orman İzin Bedelleri Rehberimize bakabilirsiniz.