Kıyıya yapılan bir liman, iskele veya tersane projesinde deniz tarafındaki yapılar orman mevzuatının konusu değildir; ama limanın kara tarafındaki ofisler, depolar, yükleme-boşaltma alanları ve hizmet tesisleri kıyıdaki ormanlık alana taşabilir. Yönetmelik bu kara tarafındaki alanlara liman geri hizmet alanı der ve orman sayılan alanda yer alıyorlarsa 6831 sayılı Kanun’un 17/3 maddesine göre orman izni alınmasını öngörür.
Liman geri hizmet alanı, Ek-1’de izin türü katsayısı en yüksek kalemlerden biridir (3). Bu nedenle izin alanının yalnızca gerçekten gerekli kısımlarla sınırlanması ve Devlet ormanına isabet eden bölümün doğru hesaplanması bedeli doğrudan etkiler.
- Dayanak: 6831 s.K. md. 17/3; 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 4/1 (ulaşım tesisleri)
- Tanım: Liman işlemlerine ait bürolar, depo, yükleme-boşaltma, deniz araçları ve yolcu hizmet tesislerinin yer aldığı liman ardı tesisler (md. 3/1-p)
- Ana belge: Deniz yüzeyinin kiralandığına ilişkin sözleşme (md. 5/1-ç)
- İmar: 1/1000 uygulama imar planı veya imar planı gerektirmediğine dair yazı (md. 5/1-f)
- İzin türü katsayısı: 3 (Ek-1)
- Bedeller: Ağaçlandırma, arazi izin, ORKÖY (%3), erozyon (%2); teminat
Liman Geri Hizmet Alanı Nedir?
17/3 Uygulama Yönetmeliği liman geri hizmet alanını, yük ve yolcunun liman ile ilgili iş ve işlemlerinin yapıldığı bürolar ile şu ihtiyaçların karşılandığı liman ardı tesisler olarak tanımlar (md. 3/1-p):
- Yük için yeterli geçici depo, yükleme ve boşaltma alanları,
- Deniz ulaşım araçlarının yakıt, su, bakım-onarım, tadilat ve atık alımı ihtiyaçları,
- Yolcuların yeme-içme, elektrik, haberleşme ve dinlenme gibi ihtiyaçları.
Limana ulaşan yol, enerji hattı ve su hattı ayrı izin türleridir; birden çok izin türünü kapsayan izinlerde arazi izin bedeli her tür için ayrı hesaplanıp toplanır (md. 8/11). Ayrıntı: Boru Hattı, Su İsale ve Yol Orman İzni.
Gerekli Belgeler
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı veya bina ve tesislerin avan projesi (md. 5/1-a, b, c),
- Deniz yüzeyinin kiralandığına ilişkin sözleşme; OGM’nin e-izin belge listesine göre arkalı önlü taranmış ve noter onaylı (md. 5/1-ç),
- 1/1000 ölçekli uygulama imar planı veya ilgili idareden imar planı gerektiren yapı ve tesislerden olmadığına dair yazı (md. 5/1-f),
- Korunacak ağaç varsa ağaç röleve planı (md. 5/1-e),
- ÇED Yönetmeliği kapsamındaysa ÇED belgesi; metraj cetveli ve onaylı keşif özetleri; kurum görüşleri (md. 5/1-ğ, h; 5/2).
Ön izin için saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı ve deniz yüzeyi kira sözleşmesi yeterlidir (md. 5/1). Belgelerin tam listesi ve kimin hazırladığı için Orman İzni Belge Kontrol Listesi aracını kullanabilirsiniz.
Bedeller
| Bedel | Hesap | Ödeme |
|---|---|---|
| Ön izin bedeli | Alan (m²) × ağaçlandırma birim m² bedeli × 1/10 (30 ha ve üzeri 1/5) | Bir defa (md. 8/5) |
| Ağaçlandırma bedeli | Birim hektar bedeli × alan | Bir defa |
| Arazi izin bedeli | Alan (m²) × birim m² bedeli × 3 (Ek-1) × Ek-2 × Ek-3 | Her yıl; BAK oranında artar |
| ORKÖY ve erozyon bedeli | Toplam proje bedelinin %3’ü ve %2’si | Bir defa |
| Teminat | Birim hektar bedelinin onda biri × alan (en az 1 hektarlık tutar) | Bir defa; iade edilir (md. 10) |
Örnek (2026): Kocaeli’nde %11–40 kapalı ormanda 3 hektarlık geri hizmet alanı için arazi izin bedeli 30.000 m² × 32,3694 TL × 3 × 1,4 × 2,8 ≈ 11.419.924 TL/yıl; ağaçlandırma bedeli 971.082 TL; teminat 97.108 TL. Aynı alan ağaçsız (Ek-2 = 1) olsaydı arazi izin bedeli yaklaşık 8.157.089 TL/yıl olurdu; ekolojik denge katsayısının etkisi büyüktür. Hesap için bedel hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine verilen izinlerden bedel alınmaz; diğer kamu kurum ve kuruluşlarından teminat, hizmet gideri ve ön izin bedeli alınmaz (md. 7/13, 7/14, 10, 20/2).
Süreç ve Sonrası
- Ön etüt: Geri hizmet alanının orman kadastrosu ve amenajman planıyla çakıştırılması; bozuk orman alanı ve orman dışı alternatif araştırması (md. 23).
- Ön izin: 24 aya kadar, 12 ay uzatma; ön izinde saha teslimi ve inşaat yok (md. 14).
- Kesin izin: İmar, ÇED ve keşif belgeleriyle; tebliğden itibaren altı ay içinde bedeller, teminat ve taahhüt senedi (md. 6/2). Kesin izin süresi 49 yılı geçemez (md. 15/1).
- Kiralama: İzne konu tesislerin bir bölümünün üçüncü kişilere kiralanması heyetçe incelenip Bakanlıkça uygun görülürse mümkündür; kira bedelinin yüzde ellisi her yıl Genel Müdürlük hesabına yatırılır (md. 27).
- Kontroller: İzin sahası takvim yılı içinde en az bir defa heyetçe kontrol edilir; izinli saha içinde ilave tesis için ayrıca izin alınır (md. 21).
Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız
- Geri hizmet alanının, yolun ve hatların izin türlerine göre ayrılması; Devlet ormanına isabet eden kısmın tespiti,
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı ve gerekiyorsa ağaç röleve planı,
- Ön izin ve kesin izin başvuruları, bedel hesap tablosu ve Oda vize onayı; ilave tesis ve kiralama izin dosyaları.
Bu iş OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 159 numaralı kaleme (“liman geri hizmet alanı izin dosyası tanzimi”) karşılık gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Liman geri hizmet alanı ne demektir?
Cevap: Yük ve yolcuya ilişkin liman işlemlerinin yapıldığı bürolar ile geçici depo, yükleme-boşaltma, deniz araçlarının yakıt, su, bakım-onarım ve atık alımı, yolcuların yeme-içme ve dinlenme ihtiyaçlarının karşılandığı liman ardı tesislerdir (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 3/1-p).
Soru 2: Orman alanında liman geri hizmet alanı yapılabilir mi?
Cevap: Kamu yararı ve zaruret bulunması halinde evet. Liman geri hizmet alanı 17/3 Uygulama Yönetmeliği’nde ulaşım tesisleri arasında sayılır (md. 4/1).
Soru 3: Başvuruda hangi sözleşme istenir?
Cevap: Liman geri hizmet alanı izinlerinde deniz yüzeyinin kiralandığına ilişkin sözleşme başvuruya eklenir (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 5/1-ç).
Soru 4: İmar planı gerekir mi?
Cevap: Evet. Liman geri hizmet alanı izinlerinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planı veya ilgili idareden imar planı gerektiren yapı ve tesislerden olmadığına dair yazı istenir (md. 5/1-f).
Soru 5: Liman geri hizmet alanında izin türü katsayısı kaçtır?
Cevap: 17/3 Uygulama Yönetmeliği Ek-1’de liman geri hizmet alanı için izin türü katsayısı 3’tür.
Soru 6: Limana giden yol aynı izinle mi alınır?
Cevap: Yol, enerji hattı ve su hattı ayrı izin türleridir. Verilecek izin birden çok izin türünü kapsıyorsa arazi izin bedeli her izin türü için ayrı hesaplanır ve toplanır (md. 8/11).
Soru 7: Geri hizmet alanındaki tesisler kiraya verilebilir mi?
Cevap: İzne konu tesislerin kiralanması heyetçe incelenir ve Bakanlıkça uygun görülürse izin verilir. Kira bedelinin yüzde ellisi her yıl Genel Müdürlük hesabına yatırılır (md. 27).
Soru 8: Ön izin süresince inşaata başlanabilir mi?
Cevap: Hayır. Ön izin süresi içinde saha teslimi yapılmaz ve hiçbir inşaat faaliyetine izin verilmez. Ön izin 24 aya kadar verilir ve 12 ay uzatılabilir (md. 14).