Biyokütle ve biyogaz santralleri; tarımsal atıkları, hayvan gübresini, bitkisel yağ atıklarını, belediye atıklarını ve çöp gazını elektriğe dönüştürür. Ormancılık bölgelerinde ise orman ürünlerinden ve kesim artıklarından yararlanan tesisler gündeme gelir. Santral, yolu veya bağlantı hattı orman sayılan alana denk geliyorsa 6831 sayılı Kanun’un 17/3 maddesine göre orman izni gerekir.
Biyokütle, 5346 sayılı Kanun’a göre yenilenebilir enerji kaynağıdır. Bu yüzden şartları sağlayan tesisler RES ve GES gibi %85 bedel indiriminden yararlanır; ancak orman alanında kurulma gerekçesi (zaruret) diğer enerji türlerinden daha dikkatli incelenir.
- Dayanak: 6831 s.K. md. 17/3; 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 4/1 (enerji üretim santralleri)
- Biyokütle tanımı: İthal edilmemek kaydıyla belediye atıkları (çöp gazı dahil), bitkisel yağ atıkları, tarımsal atıklar, endüstriyel odun dışındaki orman ürünleri ve benzeri kaynaklar (5346 s.K. md. 3)
- Zaruret: Kaynağı orman alanında olmayan tesislerde ormanda kurulma zarureti ayrıca gerekçelendirilir (OGM talimatı 19.07.2013)
- İzin türü katsayısı: 0,5 (Ek-1)
- %85 indirim: 31.12.2030’a kadar işletmeye girenlerde lisans tarihinden itibaren 10 yıl; ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz (5346 s.K. md. 8)
- Ön lisans aşaması: En fazla 3 yıllık kesin izin, her yıl birim bedelin beşte biri, teminat beş kat, saha teslimi yok (md. 7/18)
Hangi Tesisler Bu İzne Girer?
17/3 Uygulama Yönetmeliği enerji üretim santrallerini orman sayılan alanlarda kamu yararı ve zaruret bulunması halinde izin verilebilecek tesisler arasında sayar (md. 4/1). Ek-1’deki 0,5 katsayılı grupta “biyokütle ve biyokütleden elde edilen enerji (gaz) santralleri” ayrıca yazılıdır. İzin dosyası şunları kapsar:
- Santral alanı: Kazan, türbin-jeneratör binası, gazlaştırma veya fermantasyon (biyogaz) üniteleri, yakıt stok sahası,
- Ulaşım yolları ve hammadde taşıma güzergâhları,
- Şebekeye bağlantı hattı ve trafo (ayrıntı: Enerji Nakil Hattı Orman İzni),
- Düzenli depolama sahalarında çöp gazı (depo gazı) santralleri (depolama sahası izni için: Katı Atık Tesisi Orman İzni).
5346 sayılı Kanun’a göre biyokütle; ithal edilmemek kaydıyla belediye atıkları (çöp gazı dahil), bitkisel yağ atıkları, gıda ve yem değeri olmayan tarımsal atıklar, endüstriyel odun dışındaki orman ürünleri, atık lastiklerin işlenmesinden çıkan yan ürünler, sanayi atık çamurları ve arıtma çamurlarından elde edilen kaynaklardır (md. 3/9). İthal yakıt kullanan bir tesis bu tanıma girmez.
Zaruret: Neden Ormanda?
Orman sayılan alanda izin için kamu yararı ve zaruret bulunmalı; heyet önce faaliyetin orman sınırları dışında yapılıp yapılamayacağını irdeler, sonra öncelikle bozuk orman alanlarında yer arar (md. 23). OGM’nin 19.07.2013 tarihli talimatı bu konuda iki ayrı yaklaşım ortaya koyar:
- Kaynağı orman alanında bulunmayan ithal kömüre dayalı termik santraller için orman sayılan alanda kurulma zarureti oluşmadığı kabul edilir ve olumsuz görüş verilir.
- Biyokütleden enerji üretim tesisleri ise yenilenebilir enerji tanımında yer aldığından, zaruret şartı sağlanırsa orman mevzuatına göre değerlendirmeye alınır.
Bu nedenle dosyada hammadde kaynağının konumu, orman dışı alternatif sahaların neden uygun olmadığı ve seçilen sahanın bozuk orman niteliği açıkça gösterilmelidir. Talimat 2013 tarihlidir; dosya hazırlanırken bölge müdürlüğünün güncel uygulaması da teyit edilir.
Bedeller ve %85 İndirim
| Aşama / bedel | Hesap | Dayanak |
|---|---|---|
| EPDK ön lisansıyla verilen kesin izin | En fazla 3 yıl; her yıl alan (m²) × birim m² bedelinin beşte biri; başka bedel yok; teminat beş katı; saha teslimi yapılmaz | md. 7/18 |
| Ağaçlandırma bedeli (lisans sonrası kesin izin) | Birim hektar bedeli × alan; bir defa | md. 8/1-a |
| Arazi izin bedeli | Alan (m²) × birim m² bedeli × 0,5 × Ek-2 × Ek-3; her yıl, BAK ile artar; YEK’te 10 yıl %85 indirimli | md. 8/1-b; 5346 md. 8 |
| ORKÖY ve erozyon bedeli | 5346 s.K. kapsamındaki YEK tesislerinde alınmaz | 5346 md. 8; Yön. md. 7/9 |
| Teminat | Birim hektar bedelinin onda biri × alan (en az 1 hektarlık tutar) | md. 10 |
Örnek (2026): Afyonkarahisar’da %10’dan az kapalı ormanda 3 hektarlık biyokütle santrali için tam arazi izin bedeli 30.000 m² × 32,3694 TL × 0,5 × 1,1 × 1,6 ≈ 854.552 TL/yıl; %85 indirimle ilk 10 yıl yaklaşık 128.183 TL/yıl. Ağaçlandırma bedeli 971.082 TL, teminat 97.108 TL. Kendi sahanız için bedel hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Gerekli Belgeler
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı ya da avan proje (md. 5/1-a, b, c),
- EPDK ön lisansı veya üretim lisansı (md. 5/1-ç),
- Korunacak ağaç varsa ağaç röleve planı (md. 5/1-e),
- ÇED Yönetmeliği kapsamındaysa ÇED belgesi (md. 5/1-ğ),
- Metraj cetveli ve onaylı keşif özetleri; enerji santrallerinde toplam proje bedeli, lisanstaki kurulu gücün orman alanına düşen payı × EPDK birim yatırım tutarı ile hesaplanır (md. 5/1-h, 8/12),
- Hammadde kaynağı ve orman dışı alternatiflere ilişkin zaruret gerekçesi; kurum görüşleri (md. 5/2).
Süreç
- Ön etüt: Santral, yol ve hat güzergâhının orman kadastrosu ve amenajman planıyla çakıştırılması; bozuk orman alanı ve orman dışı alternatif araştırması.
- Ön izin veya ön lisanslı kesin izin: Ön izin 24 aya kadar, 12 ay uzatılabilir; ön izinde saha teslimi yapılmaz (md. 14). EPDK ön lisansı ile tüm belgeler sunulursa en fazla 3 yıllık kesin izin verilebilir (md. 7/18).
- Lisans sonrası: Üretim lisansı idareye teslim edilince izin süresi lisans süresine göre uzatılır, kesin izin bedelleri alınır ve saha teslim edilir (md. 7/18-b).
- Kontroller: İzin sahası takvim yılı içinde en az bir defa heyetçe kontrol edilir (md. 21/1).
Lisans, ön lisansa dayalı kesin izin süresi içinde idareye teslim edilmezse izin bildirime gerek kalmadan iptal edilir ve tahsil edilen bedeller iade edilmez (md. 7/18-c).
Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız
- Santral, yol ve bağlantı hattı güzergâhının orman verileriyle çakıştırılması; zaruret gerekçesinin hazırlanması,
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı ve gerekiyorsa ağaç röleve planı,
- Ön lisans ve lisans aşaması başvuruları, %85 indirim süresinin izin raporuna işlenmesi, bedel hesap tablosu ve Oda vize onayı,
- Kapasite artışı ve güzergâh revizyonu dosyaları.
Bu iş OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 153 (biyokütle enerji santrali) ve 154 (biyogaz enerji santrali) numaralı kalemlere karşılık gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Orman alanında biyokütle santrali kurulabilir mi?
Cevap: Kamu yararı ve zaruret bulunması halinde evet. Enerji üretim santralleri 17/3 Uygulama Yönetmeliği’nde izin verilebilecek tesisler arasında sayılır (md. 4/1). Heyet önce orman dışı alternatifleri, sonra bozuk orman alanlarını araştırır (md. 23).
Soru 2: Biyokütle santralleri %85 indirimden yararlanır mı?
Cevap: Biyokütle 5346 sayılı Kanun’da yenilenebilir enerji kaynağıdır. 31.12.2030 tarihine kadar işletmeye girecek tesislerde lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca izin bedellerine %85 indirim uygulanır; ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz (5346 s.K. md. 8).
Soru 3: İthal yakıt kullanan santral biyokütle sayılır mı?
Cevap: Hayır. 5346 sayılı Kanun’daki biyokütle tanımı “ithal edilmemek kaydıyla” yerli atık ve ürünlerden elde edilen kaynakları kapsar (md. 3/9).
Soru 4: Biyogaz santrali için izin türü katsayısı kaçtır?
Cevap: 17/3 Uygulama Yönetmeliği Ek-1’de “biyokütle ve biyokütleden elde edilen enerji (gaz) santralleri” için izin türü katsayısı 0,5’tir.
Soru 5: Ön lisansla kesin izin alınabilir mi?
Cevap: Evet. EPDK ön lisansıyla birlikte diğer belgelerle başvurulursa en fazla üç yıllık kesin izin verilebilir; bu dönemde her yıl birim m² bedelinin beşte biri alınır, teminat beş kat alınır ve saha teslimi yapılmaz (md. 7/18).
Soru 6: Çöp gazı santrali hangi izne tabidir?
Cevap: Belediye atıklarından çöp gazı biyokütle tanımına girer (5346 md. 3/9). Santral 17/3 kapsamında enerji üretim tesisi olarak izne tabidir; düzenli depolama sahası ayrıca katı atık tesisi izni kapsamındadır.
Soru 7: Ormanda kurulma zarureti nasıl gösterilir?
Cevap: Hammadde kaynağının konumu, orman dışı alternatif sahaların neden uygun olmadığı ve seçilen sahanın bozuk orman niteliği dosyada gösterilir. OGM’nin 2013 talimatı, biyokütle tesislerinde zaruret şartı sağlanırsa talebin değerlendirileceğini belirtir.
Soru 8: Lisans alınamazsa ön lisanslı izin ne olur?
Cevap: Lisans, ön lisansa dayanarak verilen kesin izin süresi (ek süre dahil) içinde idareye teslim edilmezse izin bildirime gerek kalmadan iptal edilir ve tahsil edilen bedeller iade edilmez (md. 7/18-c).