Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler sahipsiz hayvanlar için hayvan bakımevi kurmakla yükümlüdür ve bu yükümlülüğün süresi 31.12.2028‘e kadar uzatılmıştır (5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ek md. 1, geçici md. 4). Şehir dışında uygun arazi bulunamadığında bakımevi için en sık bakılan yerlerden biri orman sayılan alanlardır.
Orman sayılan alanda sokak hayvanları bakımevi, 6831 sayılı Kanun’un 17/3 maddesine göre kamu yararı ve zaruret bulunması halinde izin verilebilecek tesisler arasındadır. Bu izin herkese değil, yalnızca belirli kamu idarelerine verilir ve alanın büyüklüğü hayvan sayısına göre hesaplanır.
- Dayanak: 6831 s.K. md. 17/3; 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 4/1 ve 25/3
- Kimler başvurabilir: Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, büyükşehir, il ve ilçe belediyeleri
- Zorunlu görüş: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün uygun görüşü (md. 13/4)
- Alan hesabı: Hayvan başına 8 m² (altı aylığa kadar yavrular ve küçük ırk köpekler) veya 10 m² (büyük ırk köpekler); OGM talimatı 10.06.2025
- Tesis: Geçici ve basit (prefabrik, konteyner); 1/1000 imar planı istenmez
- Bedel: Belediyelerde ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli yok, arazi izin bedeli %95 indirimli; genel bütçeli idarelerden bedel alınmaz
Kimler Başvurabilir?
17/3 Uygulama Yönetmeliği sokak hayvanları bakımevi iznini sınırlı bir talep sahibi grubuna bağlar: bu maksatla genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, büyükşehir belediyeleri, il ve ilçe belediyelerine izin verilebilir (md. 25/3). Gerçek kişiler, dernekler, vakıflar ve şirketler adına orman sayılan alanda bakımevi izni verilmez. Bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ve il özel idareleri ise 5199 sayılı Kanun’a göre bu hayvanları en yakın bakımevine götürür (ek md. 1).
Birden fazla belediye ortak kullanılacak bir bakımevi için birlikte başvurabilir. Bu durumda alan, belediyelerin hayvan sayılarının toplamına göre hesaplanır (OGM talimatı 10.06.2025).
İzin Alanı Nasıl Hesaplanır?
OGM’nin 10.06.2025 tarihli talimatı, alanın talep sahibinin beyanına göre değil hayvan sayısına göre belirlenmesini ister. Hayvanların Korunması Hakkında Yönetmelik md. 19’daki bölme ölçüleri esas alınır:
| Hayvan grubu | Hayvan başına asgari alan |
|---|---|
| Altı aylığa kadar yavrular ve küçük ırk köpekler | 8 m² |
| Büyük ırk köpekler | 10 m² |
- Hayvan sayısı belgesi: İzin talep edilen il veya ilçedeki hayvan sayısının tespitine ilişkin resmî bilgi ve belge başvuruya eklenir.
- Örnek: 400 büyük ırk ve 100 küçük ırk köpek için 400 × 10 + 100 × 8 = 4.800 m² bölme alanı.
- Ek alan talebi: Ek alan mevcut izinli alana bitişik olmalıdır; mevcut ve ek alanın toplamı hayvan sayısına göre hesaplanan alanı geçemez.
- Doğal yaşam alanı: Bakanlığın 08.04.2025 tarihli oluru gereğince, bakımevinin mütemmim cüzü (ayrılmaz parçası) olan doğal yaşam alanı maksadıyla ilave bakımevi talepleri de kamu yararı ve zaruret ilkesi çerçevesinde değerlendirmeye alınır.
Tesis Nasıl Olmalı?
Talimata göre izin verilecek bakımevi geçici ve basit bir tesistir: belli bir süre için verilir, işlevini yitirdiğinde veya izin bittiğinde kaldırılacak yapılardan (prefabrik, konteyner vb.) oluşur ve kapasite artışı yapılmaz. Bu nedenle tesis imar planı gerektiren bir yapı sayılmaz ve 1/1000 ölçekli imar planı istenmez. Bölmelerde hayvan sayısıyla orantılı kulübe veya korunaklı kapalı alanlar yer alır.
Ormanlık alanda izin verilen proje dışında tesis yapılamaz; izinli saha içindeki ilave tesisler için ayrıca izin alınır ve verilen izin maksadı dışında kullanılamaz (md. 21/6, 21/7). Orman yangınlarına karşı her türlü tedbir izin sahibince alınır.
Yer Seçimi: Kamu Yararı ve Zaruret
İzin raporunu hazırlayan heyet önce faaliyetin orman sınırları dışında yapılıp yapılamayacağını irdeler; kamu yararı ve zaruret bulunursa öncelikle bozuk orman alanlarında uygun yer arar, bozuk alan yoksa diğer alanlarda izin verilebilir (md. 23). Bu nedenle başvurudan önce orman dışı alternatiflerin ve bozuk orman alanlarının araştırıldığını gösteren bir ön etüt, sürecin en çok zaman kazandıran adımıdır.
Bedeller
| Talep sahibi | Bedeller | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel bütçe kapsamındaki kamu idaresi | Bedel, teminat ve hizmet gideri alınmaz | md. 7/13, 10, 20/2 |
| Büyükşehir, il ve ilçe belediyesi (kâr amacı olmayan kamu hizmeti) | Ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz; arazi izin bedeli %95 indirimli; teminat ve hizmet gideri alınmaz | md. 7/4, 10, 20/2 |
Arazi izin bedeli alan (m²) × ağaçlandırma birim m² bedeli × izin türü katsayısı × ekolojik denge katsayısı × il katsayısı ile hesaplanır; sokak hayvanları bakımevi için Ek-1 izin türü katsayısı 0,7‘dir. Örnek: Ankara’da %11–40 kapalı ormanda 0,5 hektarlık bakımevi için tam bedel 5.000 m² × 32,3694 TL × 0,7 × 1,4 × 2,4 ≈ 380.664 TL/yıl; belediyeye %95 indirimle yaklaşık 19.033 TL/yıl. Sonraki yıllarda bedel BAK oranında artar. Kendi sahanız için bedel hesaplayıcısını kullanabilirsiniz; belediye indirimini sonuca ayrıca uygulayın.
Gerekli Belgeler
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi ve 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı (md. 5/1-a, b, c); bölmeler ve doğal yaşam alanı vaziyet planında gösterilir,
- İl veya ilçedeki hayvan sayısına ilişkin resmî belge (OGM talimatı),
- Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün uygun görüşü (md. 13/4),
- Korunacak ağaç varsa ağaç röleve planı (md. 5/1-e),
- Başvuru resmî yazıyla yapılır; genel bütçeli idareler bağlı oldukları bakanlık veya genel müdürlüğün resmî yazısıyla ya da yetki devri kapsamında taşra birimleriyle başvurur (md. 12/2).
Bedelsiz izinlerde metraj ve keşif özeti istenmez (md. 13/5). Kamu kurumlarından alınan taahhüt senedinin her sayfası kurum yetkilisince onaylanır, noter onayı aranmaz (md. 13/6).
Süreç ve Kontroller
- Ön etüt: Hayvan sayısına göre alan hesabı; aday sahaların orman kadastro ve amenajman verileriyle çakıştırılması; bozuk orman alanı araştırması.
- Kurum görüşü: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü uygun görüşünün alınması.
- e-Devlet başvurusu; eksikler on iş günü içinde bildirilir (md. 6/1).
- Heyet incelemesi ve kamu yararı-zaruret tespiti (md. 23); izin raporu.
- İzin ve taahhüt senedi: Tebliğden itibaren en geç altı ay içinde bedeller ve taahhüt senedi verilir (md. 6/2).
- Kontroller: İzin sahası takvim yılı içinde en az bir defa heyetçe kontrol edilir (md. 21/1).
Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız
- Hayvan sayısına göre alan hesabı ve ortak bakımevi taleplerinde belediyeler arası alan dağılımı,
- Aday sahaların orman kadastro ve amenajman verileriyle çakıştırılması, bozuk orman alanı araştırması,
- Saha analiz raporu, vaziyet planı (bölmeler, kapalı alanlar, doğal yaşam alanı) ve gerekiyorsa ağaç röleve planı,
- ORBİS e-izin başvurusu, Doğa Koruma ve Milli Parklar görüş talebi, bedel hesap tablosu ve Oda vize onayı; ek alan ve süre uzatma dosyaları.
Bu iş OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 171 numaralı kaleme (“sokak hayvanları bakımevi izinleri dosya tanzimi”) karşılık gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Orman alanına hayvan barınağı yapılabilir mi?
Cevap: Evet, kamu yararı ve zaruret bulunması halinde. Sokak hayvanları bakımevi, 17/3 Uygulama Yönetmeliği’nde orman sayılan alanlarda izin verilebilecek tesisler arasında sayılır (md. 4/1). İzin yalnızca belirli kamu idarelerine verilir.
Soru 2: Dernek veya vakıf orman alanında bakımevi izni alabilir mi?
Cevap: Hayır. Sokak hayvanları bakımevi maksadıyla yalnızca genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine, büyükşehir, il ve ilçe belediyelerine izin verilebilir (md. 25/3).
Soru 3: Bakımevi için ne kadar alan izni verilir?
Cevap: Alan hayvan sayısına göre hesaplanır: altı aylığa kadar yavrular ve küçük ırk köpekler için hayvan başına 8 m², büyük ırk köpekler için 10 m². İl veya ilçedeki hayvan sayısına ilişkin resmî belge başvuruya eklenir (OGM talimatı 10.06.2025).
Soru 4: Hangi kurumun görüşü gerekir?
Cevap: Sokak hayvanları bakımevi izinlerinde Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün uygun görüşü alınır (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 13/4).
Soru 5: Bakımevi için imar planı gerekir mi?
Cevap: OGM’nin 10.06.2025 tarihli talimatına göre bakımevi geçici ve basit bir tesis (prefabrik, konteyner vb.) olduğundan ve kapasite artışı yapılmayacağından imar planı gerektiren yapı sayılmaz; 1/1000 ölçekli imar planı istenmez.
Soru 6: Belediye bakımevi izni için hangi bedelleri öder?
Cevap: Kâr amacı olmadan kamu hizmeti için yapılan tesislerde belediyelerden ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz, arazi izin bedeli yüzde doksan beş indirimli alınır (md. 7/4). Genel bütçe dışındaki kamu idarelerinden teminat ve hizmet gideri de alınmaz (md. 10, 20/2).
Soru 7: Mevcut bakımevine ek alan istenebilir mi?
Cevap: Evet. Ek alan mevcut izinli alana bitişik olmalıdır ve mevcut alan ile ek alanın toplamı hayvan sayısına göre hesaplanan alanı geçemez. Doğal yaşam alanı maksadıyla ilave talepler de değerlendirmeye alınır (OGM talimatı 10.06.2025).
Soru 8: Belediyelerin bakımevi kurma süresi ne zaman doluyor?
Cevap: 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu geçici 4. maddesine göre büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler 31.12.2028 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurmak ve mevcutların koşullarını iyileştirmekle yükümlüdür.