Taş ocakları, maden işletmeleri, tünel ve baraj inşaatları, savunma kuruluşları ve patlayıcı satıcıları için patlayıcı madde deposu ve çevresindeki emniyet alanı zorunludur. Güvenlik mesafeleri nedeniyle bu depolar yerleşimden uzakta kurulur ve aday alan çoğu zaman orman sayılan yerlere denk gelir.
17/3 Uygulama Yönetmeliği bu konuda net bir sınır çizer: ormanlık alanda yer üstünde patlayıcı madde deposuna izin verilmez. İzin, tünel şeklinde yer altı depolarına ve emniyet alanlarına verilebilir. Maden sahası içindeki depolar ise ayrı bir yönetmeliğe tabidir.
- Dayanak: 6831 s.K. md. 17/3; 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 4/1 ve 25/8
- Yer üstü depo: Ormanlık alanda izin verilemez
- Tünel tipi yer altı depo: Tünel girişi ve izdüşümündeki orman örtüsü zarar görmemek kaydıyla izin verilebilir; yer üstünde emniyet sahası da izne konu olabilir
- Orman dışındaki yer üstü depo: Çevre güvenlik alanı ormana taşıyorsa bu alan için izin verilebilir
- İzin türü katsayısı: 0,7 (Ek-1); yer üstünü bozmayan yer altı kısımlarından yalnızca arazi izin bedeli
- Maden sahasındaki depo: 16. madde kapsamında altyapı tesisi
Temel Kural: Yer Üstü Depo Yok, Yer Altı Depo ve Emniyet Alanı Var
17/3 Uygulama Yönetmeliği’nin 25. maddesinin sekizinci fıkrası patlayıcı madde depolarını dört durumda ele alır:
| Durum | Orman izni |
|---|---|
| Tünel şeklinde yer altında yapılacak depolama tesisi | Tünel girişinde ve tünel izdüşümünün üzerindeki orman örtüsünün zarar görmemesi kaydıyla izin verilebilir |
| Bu yer altı tesiste patlayıcı madde depolanması | Çevre güvenlik alanları için yer üstünde emniyet sahasına da izin verilebilir |
| Ormanlık alanda olmayan yer üstü patlayıcı madde deposu | Çevre güvenlik alanı için (ormana isabet eden kısımda) izin verilebilir |
| Ormanlık alanda yer üstünde patlayıcı madde deposu | İzin verilemez |
Depolamanın türüne göre ilgili birimlerden (ör. patlayıcı madde depolama ruhsatı veren kurumlar) gerekli izinlerin alınması izin sahibinin sorumluluğundadır (md. 25/8). Yer altında inşa edilecek tesislerin yüzeye isabet eden izdüşümleri için de orman izni alınır (md. 4/5).
Maden Sahasındaki Patlayıcı Depoları
Maden ruhsat alanında madencilik faaliyeti için kurulan patlayıcı madde ve müştemilatı deposu, 16. Madde Uygulama Yönetmeliği’nde “altyapı tesisi” tanımı içinde sayılır (md. 3/1-b). Bu depolar için izin 17/3 değil, 16. madde kapsamında maden tesis ve altyapı tesis izni olarak alınır; Ek-1 izin türü katsayısı 0,5’tir ve maden izinlerinden ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz (16. Madde Yön. md. 15/6). Ayrıntı: Maden İşletme ve Tesis İzni.
Bedeller
| Kısım / talep sahibi | Bedeller | Dayanak |
|---|---|---|
| Yer üstünü bozmadan yer altında yapılan kısım (tünel) | Yalnızca arazi izin bedeli; ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz | md. 7/6 |
| Tünel giriş-çıkışları ve yer üstünü bozan kısımlar | Tüm bedeller (ağaçlandırma, arazi izin, ORKÖY %3, erozyon %2) | md. 7/6, 8 |
| Savunma Sanayii Başkanlığının savunma maksatlı tesisleri | Bedel alınmaz | 6831 ek md. 9; md. 7/7 |
| Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri | Bedel, teminat ve hizmet gideri alınmaz | md. 7/13, 10, 20/2 |
Arazi izin bedeli alan (m²) × ağaçlandırma birim m² bedeli × 0,7 (Ek-1) × ekolojik denge katsayısı × il katsayısı ile hesaplanır ve her yıl BAK oranında artar. Örnek (2026): Zonguldak’ta %11–40 kapalı ormanda 0,5 hektarlık tünel izdüşümü için yalnızca arazi izin bedeli 5.000 m² × 32,3694 TL × 0,7 × 1,4 × 2 ≈ 317.220 TL/yıl; aynı koşullarda 2 hektarlık emniyet alanının arazi izin bedeli ≈ 1.268.881 TL/yıl. Emniyet alanında hangi bedellerin alınacağı, yer üstünün bozulup bozulmadığına göre heyetçe belirlenir. Hesap için bedel hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Gerekli Belgeler
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi ve 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı; tünel güzergâhı, giriş-çıkışlar, izdüşüm ve emniyet alanı sınırı ayrı gösterilir (md. 5/1-a, b, c),
- Korunacak ağaç varsa ağaç röleve planı; tünel girişi ve izdüşümündeki orman örtüsünün korunacağı gösterilir (md. 5/1-e, 25/8),
- ÇED Yönetmeliği kapsamındaysa ÇED belgesi; bedelli izinlerde metraj cetveli ve onaylı keşif özetleri (md. 5/1-ğ, h),
- Depolamanın türüne göre ilgili kurumlardan alınan izin ve görüşler (md. 5/2, 25/8),
- Savunma ve güvenlik amaçlı tesislerde vaziyet planında bina ve tesis adları belirtilmeden dış sınırların gösterilmesi yeterlidir (md. 25/6).
Süreç ve Kontroller
- Ön etüt: Deponun yer üstü mü yer altı mı olacağının ve emniyet mesafelerinin belirlenmesi; aday sahaların orman kadastrosu ve amenajman planıyla çakıştırılması.
- Hangi yönetmelik: Maden ruhsat alanındaki depo için 16. madde, diğerleri için 17/3 başvurusu.
- e-Devlet başvurusu, heyet incelemesi ve kamu yararı-zaruret tespiti (md. 6, 23).
- Ödemeler ve taahhüt senedi: Tebliğden itibaren altı ay içinde (md. 6/2).
- Kontroller: İzin sahası takvim yılı içinde en az bir defa heyetçe kontrol edilir; orman yangınlarına karşı her türlü tedbir izin sahibince alınır (md. 21).
Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız
- Depo tipinin (tünel, orman dışı yer üstü depo) mevzuata uygunluğunun ön değerlendirmesi ve doğru yönetmeliğin (16 veya 17/3) belirlenmesi,
- Tünel izdüşümü, giriş-çıkışlar ve emniyet alanının orman verileriyle çakıştırılması; yer altı ve yer üstü kısımların bedel açısından ayrılması,
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı ve gerekiyorsa ağaç röleve planı,
- ORBİS e-izin başvurusu, bedel hesap tablosu ve Oda vize onayı.
Bu iş OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 162 numaralı kaleme (“patlayıcı madde emniyet alanı ve deposu izin dosyası tanzimi”) karşılık gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Orman alanına patlayıcı madde deposu yapılabilir mi?
Cevap: Yer üstünde yapılamaz. Ormanlık alanda yer üstünde patlayıcı madde deposuna izin verilmez; tünel şeklinde yer altında yapılacak depolama tesislerine, tünel girişi ve izdüşümündeki orman örtüsünün zarar görmemesi kaydıyla izin verilebilir (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 25/8).
Soru 2: Patlayıcı deposunun emniyet alanı ormana taşarsa ne olur?
Cevap: Ormanlık alanda olmayan yer üstü patlayıcı madde depolarının çevre güvenlik alanı için izin verilebilir. Yer altı depoda patlayıcı depolanıyorsa yer üstünde emniyet sahasına da izin verilebilir (md. 25/8).
Soru 3: Maden ocağındaki patlayıcı deposu hangi izne tabidir?
Cevap: Madencilik faaliyeti için kurulan patlayıcı madde ve müştemilatı deposu, 16. Madde Uygulama Yönetmeliği’nde altyapı tesisi olarak tanımlanır (md. 3). İzin 16. madde kapsamında maden tesis ve altyapı tesis izni olarak alınır.
Soru 4: Patlayıcı madde deposu için izin türü katsayısı kaçtır?
Cevap: 17/3 Uygulama Yönetmeliği Ek-1’de yer altında yapılacak patlayıcı madde deposu, patlayıcı madde deposu emniyet alanı ve depo olarak kullanılacak tünel için izin türü katsayısı 0,7’dir.
Soru 5: Yer altı depo için hangi bedeller alınır?
Cevap: Yer üstünü bozmadan yer altında yapılan tesislerden yalnızca arazi izin bedeli alınır; ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz. Tünel giriş ve çıkışları ile yer üstünü bozan kısımlardan tüm bedeller alınır (md. 7/6).
Soru 6: Tünelin üstündeki orman alanı için izin gerekir mi?
Cevap: Evet. Yer altında inşa edilecek tesislerin yüzeye isabet eden izdüşümleri için izin alınır (md. 4/5). Tünel izdüşümünün üzerindeki orman örtüsünün zarar görmemesi izin şartıdır (md. 25/8).
Soru 7: Savunma amaçlı depolardan bedel alınır mı?
Cevap: Savunma Sanayii Başkanlığınca yapılacak savunma maksatlı tesislere ve müştemilatına verilen izinlerden bedel alınmaz (6831 sayılı Kanun ek md. 9; 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 7/7). Genel bütçeli kamu idarelerinden de bedel alınmaz (md. 7/13).
Soru 8: Patlayıcı depolama ruhsatını orman izni yerine geçer mi?
Cevap: Hayır. Orman izni ile depolamanın türüne göre ilgili kurumlardan alınacak izinler ayrıdır; bu izinlerin alınması izin sahibinin sorumluluğundadır (md. 25/8).