Mangal kömürü üretimi, çam reçinesinden terebentin ve katran elde edilmesi ya da sakız toplanması gibi faaliyetler, hammaddesi ormandan geldiği için çoğu zaman orman içinde veya ormanın hemen kenarında yürütülür. Bu ocakların Devlet ormanında kurulabilmesi için 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 18. maddesine göre orman izni gerekir. Kanun bunları “işletilmesinde ağaç kullanılan ocaklar” olarak sayar.
18. madde izinleri 17/3 izinlerinden farklı kurallara tabidir: kesin izin en fazla 29 yıldır, saha tesliminden itibaren 2 yıl içinde tesis işletmeye alınmazsa izin iptal edilir, yangın görmüş ve ağaçlandırılmış sahalarda izin hiçbir surette verilmez. Bedel tabloları da ayrıdır; 18. madde yönetmeliğinin kendi Ek-1, Ek-2 ve Ek-3 katsayıları uygulanır.
- Dayanak: 6831 s.K. md. 18; 18. Madde Uygulama Yönetmeliği md. 4/1
- Kapsam: Odun kömürü, terebentin, katran, sakız gibi işletilmesinde ağaç kullanılan ocaklar ve zorunlu altyapı tesisleri
- Yasak alanlar: Yangın görmüş ormanlar, gençleştirmeye ayrılmış ve ağaçlandırılan sahalar
- Süre: Ön izin 24 ay (+12 ay); kesin izin en fazla 29 yıl; 2 yıl içinde işletmeye alma zorunlu
- Katsayı: Ek-1’de odun kömürü ocağı 0,5; diğer ocaklar için OGM belirler (md. 10/9)
- Bedeller: Ağaçlandırma, arazi izin, ORKÖY (%3), erozyon (%2); teminat hektar başına ağaçlandırma bedelinin 1/20’si
Hangi Ocaklara, Nerede İzin Verilir?
Kanun ve yönetmelik, Devlet ormanlarında odun kömürü, terebentin, katran, sakız gibi işletilmesinde ağaç kullanılan ocakların açılmasına ve bunlarla ilgili zorunlu alt yapı tesislerine (yol, su, elektrik, haberleşme, enerji nakil hattı, trafo vb.) Genel Müdürlükçe izin verilebileceğini belirtir (6831 s.K. md. 18; Yön. md. 3/1-c, 4/1).
Şu alanlarda izin verilmez:
- Yangın görmüş ormanlar, gençleştirmeye ayrılmış veya ağaçlandırılan sahalar – Kanun’un açık hükmüyle “hiçbir surette” (6831 s.K. md. 18; Yön. md. 5/7),
- Mülkiyeti mahkemede ihtilaflı alanlar – hukuki süreç devam ederken (md. 5/4, 20),
- Ormanlık alanda lojman ve sosyal tesis yapılamaz (md. 5/1).
İzin raporunu hazırlayan heyet, talebin ormanlık alanda yapılmasında kamu yararı olup olmadığını ayrıca irdeler (md. 5/8).
Başvuru Belgeleri
Ocak izinlerinde talep sahibi e-Devlet başvurusuna talep yazısıyla birlikte şu belgeleri ekler (md. 6/1):
- Saha analiz raporu,
- Tesis ve altyapı tesislerine ilişkin avan proje,
- Koordinat özet çizelgesi,
- 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı,
- Altyapı olarak su izni istenirse yeraltı suyu arama veya su kullanma/tahsis belgesi,
- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, DSİ ve il tarım ve orman müdürlüğünün uygun görüş yazıları,
- 1/1000 veya uygun ölçekli ağaç röleve planı,
- 1/1000 ölçekli uygulama imar planı veya imar planı gerektirmediğine dair yazı,
- ÇED Yönetmeliği kapsamındaysa ÇED belgesi,
- Bedelli izinlerde metraj cetveli ve cari yıl birim fiyatlarına veya proforma faturalarına göre keşif özetleri.
Ön izin için ilk dört belge ile (varsa) su belgesi yeterlidir; diğerleri ön izin süresinde tamamlanır. Kurum görüşleri temin edilemediği belgelendirilirse orman idaresince istenir (md. 6/2). Saha analiz raporu, vaziyet planı, koordinatlı harita ve ağaç röleve planı ormancılık bürosu tarafından düzenlenir, heyetçe kontrol edilir (md. 16/1-2). Taahhüt senedinin her sayfası noterce onaylanır (md. 16/5). Şirketler yetki belgesi, faaliyet belgesi ve sicil tasdiknamesi; köy muhtarlıkları onaylı ihtiyar heyeti kararı; kooperatifler yönetim kurulu kararı ekler (md. 15/1).
Bedeller
| Bedel | Hesap | Ödeme |
|---|---|---|
| Ön izin bedeli | Alan (m²) × ağaçlandırma birim m² bedeli × 1/10 | Bir defa; uzatmada alınmaz (md. 10/5) |
| Ağaçlandırma bedeli | Birim hektar bedeli × alan | Bir defa |
| Arazi izin bedeli | Alan (m²) × birim m² bedeli × Ek-1 × Ek-2 × Ek-3 (18. madde tabloları) | Her yıl; BAK oranında artar (md. 10/6) |
| ORKÖY ve erozyon bedeli | Toplam proje bedelinin %3’ü ve %2’si | Bir defa |
| Teminat | Birim hektar bedelinin yirmide biri × alan (ha) | Bir defa; iade edilir (md. 13/1) |
Katsayılar: 18. Madde Yönetmeliği Ek-1’de odun kömürü ocağı için izin türü katsayısı 0,5‘tir. Terebentin, katran ve sakız ocakları Ek-1’de ayrıca sayılmamıştır; tabloda olmayan taleplerde bedele esas katsayıyı Genel Müdürlük belirler (md. 10/9). Ek-2 ekolojik denge katsayısı bozuk orman alanında 0,5’ten %71 ve üstü kapalı ormanda 2,0’a kadar değişir; Ek-3 il katsayısı İstanbul’da 3,5, İzmir ve Kocaeli’de 3,0, Kastamonu ve Zonguldak’ta 1,0, Doğu ve İç Anadolu illerinin çoğunda 0,5’tir. Bu tablolar 17/3 ve 16. madde yönetmeliklerindekilerden farklıdır.
Örnek (2026): Kastamonu’da (Ek-3 = 1,0) %11–40 kapalı ormanda (Ek-2 = 1,3) 5.000 m²’lik odun kömürü ocağı: arazi izin bedeli 5.000 × 32,3694 TL × 0,5 × 1,3 × 1,0 ≈ 105.201 TL/yıl; ağaçlandırma bedeli 161.847 TL; teminat 0,5 ha × 16.184,70 TL ≈ 8.092 TL; ön izin bedeli ≈ 16.185 TL. ORKÖY ve erozyon bedeli ocak ve altyapı tesislerinin keşif bedeline göre ayrıca hesaplanır.
Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine verilen izinlerden bedel alınmaz; kamu kurum ve kuruluşlarından teminat ve hizmet gideri alınmaz (md. 9/3, 11/2, 13/1). Arazi incelemesi için hizmet gideri yatırılmadan heyet sahaya çıkmaz (md. 11/1).
Süreç, Süreler ve Sonrası
- Ön izin: 24 aya kadar; süre bitmeden başvurulursa 12 ay uzatılır. Ön izinde saha teslimi ve inşaat yoktur (md. 17/1-2).
- Kesin izin: En fazla 29 yıl (md. 18/1). Tebliğden itibaren altı ay içinde bedeller, teminat ve onaylı taahhüt senedi verilmezse izin iptal edilir (md. 18/2).
- Saha teslimi: Çıkarılması gereken ağaçlar orman idaresince çıkarıldıktan sonra ağaç röleve planına uygun yapılır (md. 18/7).
- 2 yıl kuralı: Saha tesliminden itibaren iki yıl içinde tesis işletmeye alınmazsa izin iptal edilir; işletmeye alındığına dair belgeler idareye bildirilir (6831 s.K. md. 18; Yön. md. 6/5).
- Kontrol: İzin sahası her takvim yılı en az bir defa heyetçe kontrol edilir; proje dışında tesis yapılamaz, ilave tesis için ayrı izin gerekir; orman yangınlarına karşı her türlü tedbiri izin sahibi alır (md. 24).
- Devir ve kiralama: Kesin izin Genel Müdürlükçe devredilebilir; kiralamada kira bedelinin yüzde ellisi her yıl Genel Müdürlük hesabına yatırılır (md. 19, 22). Süre sonunda tesisler bedelsiz olarak orman idaresine geçer (Kanun md. 18).
Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız
- Ocak yerinin orman kadastrosu ve amenajman planıyla çakıştırılması; yangın, gençleştirme ve ağaçlandırma sahası kontrolü,
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı ve ağaç röleve planı,
- Bedel hesap tablosu, e-Devlet başvurusu, kurum görüşlerinin takibi ve dosya takibi.
Bu iş OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 176 numaralı kaleme (“odun kömürü, terebentin, katran, sakız ocakları izin dosyası”) karşılık gelir. Diğer 18. madde izinleri: Balık Üretim Tesisi Orman İzni, Arkeolojik Kazı ve Restorasyon Orman İzni.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Orman içinde mangal kömürü ocağı kurulabilir mi?
Cevap: Evet. 6831 sayılı Kanun’un 18. maddesi Devlet ormanlarında odun kömürü, terebentin, katran, sakız gibi işletilmesinde ağaç kullanılan ocakların açılmasına Orman Genel Müdürlüğünce bedeli alınarak izin verilebileceğini düzenler.
Soru 2: Ocak izni hangi alanlarda kesinlikle verilmez?
Cevap: Yangın görmüş ormanlarda, gençleştirmeye ayrılmış veya ağaçlandırılan sahalarda 18. maddenin birinci fıkrasındaki faaliyetlere hiçbir surette izin verilmez (6831 s.K. md. 18; 18. Madde Uygulama Yönetmeliği md. 5/7).
Soru 3: Ocak izni kaç yıllığına verilir?
Cevap: Kesin izin süresi 29 yılı geçemez (md. 18/1). Süre sonunda bina ve tesisler eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğünün tasarrufuna geçer (6831 s.K. md. 18).
Soru 4: İzin alındıktan sonra ocak ne zamana kadar çalışır hale gelmeli?
Cevap: Saha tesliminden itibaren iki yıl içinde tesisler işletmeye alınmazsa izin iptal edilir. İzin sahibi bu süre içinde tesisin işletmeye alındığına dair belgeleri idareye bildirmek zorundadır (6831 s.K. md. 18; Yön. md. 6/5).
Soru 5: Odun kömürü ocağında izin türü katsayısı kaçtır?
Cevap: 18. Madde Uygulama Yönetmeliği Ek-1’de odun kömürü ocağı için izin türü katsayısı 0,5’tir. Terebentin, katran ve sakız ocakları tabloda ayrıca yer almadığından katsayıyı Genel Müdürlük belirler (md. 10/9).
Soru 6: Ocak izninde teminat nasıl hesaplanır?
Cevap: Teminat, bir hektar için cari yıl ağaçlandırma bedelinin yirmide biri ile izin alanının (hektar) çarpımıdır; izin başlangıcında bir defa alınır, süre uzatımı ve devirde güncellenir (md. 13/1). 2026 için hektar başına 16.184,70 TL’dir.
Soru 7: Ön izinle ocak inşaatına başlanabilir mi?
Cevap: Hayır. Ön izin süresi içinde saha teslimi yapılmaz ve hiçbir inşaat faaliyetine izin verilmez. Ön izin 24 aya kadar verilir, süresinde başvurulursa 12 ay uzatılır (md. 17).
Soru 8: Ocak tesisi başkasına kiralanabilir veya devredilebilir mi?
Cevap: Kesin iznin devri taahhüt senedi hükümlerine bağlı kalmak kaydıyla Genel Müdürlükçe uygun görülebilir; ön izin devredilemez (md. 19). Tesislerin kiralanması heyetçe incelenir; izin verilirse kira bedelinin yüzde ellisi her yıl Genel Müdürlük hesabına yatırılır (md. 22).