Havaalanı projeleri geniş ve düz alan ister; kıyı ve dağlık bölgelerde bu alanın bir kısmı çoğu zaman orman sayılan yerlere denk gelir. Pist uzatması, apron genişletmesi, yeni terminal veya yaklaşma emniyeti için yapılan düzenlemeler de orman sınırını aşabilir. Bu durumda 6831 sayılı Kanun’un 17/3 maddesine göre orman izni alınır.
17/3 Uygulama Yönetmeliği havaalanını ulaşım tesisleri arasında sayar ve havaalanı içinde izin verilebilecek tesisleri ayrı bir fıkrada tek tek listeler. İzin önce ön izin, belgeler tamamlanınca kesin izin olarak verilir.
- Dayanak: 6831 s.K. md. 17/3; 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 4/1 ve 4/9
- Kapsam: Pist, taksi yolu, apron, uçuşa ait yapılar ve yolcuların zaruri ihtiyaç tesisleri (terminal, otel, lokanta, akaryakıt, alışveriş)
- Özel belge: 1/1000 uygulama imar planı veya imar planı gerektirmediğine dair yazı (md. 5/1-f)
- İzin türü katsayısı: 0,7 (Ek-1)
- Kamu: Genel bütçeli idarelerden bedel alınmaz; diğer kamu kuruluşlarından teminat, hizmet gideri ve ön izin bedeli alınmaz
- Tabela ve kiralama: İzinli sahada tabela kiralanabilir, kira bedelinin %50’si OGM’ye ödenir (OGM talimatı 16.12.2013)
Havaalanında Hangi Tesislere İzin Verilir?
17/3 Uygulama Yönetmeliği havaalanını yol, liman geri hizmet alanı ve demiryolu ile birlikte ulaşım tesisleri arasında sayar (md. 4/1). Ayrıca 2023 değişikliğiyle eklenen fıkraya göre havaalanı veya havalimanlarında şu tesislere izin verilebilir (md. 4/9):
- Pistler, taksi yolları, apron ve bunlara bitişik sahalar,
- Hava araçlarının kalkış, iniş ve yer manevralarını; yakıt, bakım ve diğer ihtiyaçlarını; yük ve yolcu indirip bindirmeyi sağlayan tesisler,
- Doğrudan uçuş faaliyeti için kullanılan bina ve yapılar ile girişin kontrollü olduğu yerler,
- Yolcuların sağlık, otel, motel, lokanta, akaryakıt istasyonu, dini tesis, terminal binaları ve alışveriş üniteleri gibi zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak tesisler.
Havaalanına ulaşım yolu ve enerji hattı ayrı izin türleridir; birden çok izin türünü kapsayan izinlerde arazi izin bedeli her tür için ayrı hesaplanıp toplanır (md. 8/11). Bedel hesaplarında yalnızca Devlet ormanına isabet eden bölümler esas alınır (md. 8/2).
Ön İzin ve Kesin İzin
| Aşama | Başvuru belgeleri | Süre ve şartlar |
|---|---|---|
| Ön izin (tarife 160) | Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı ya da avan proje (md. 5/1) | 24 aya kadar; 12 ay uzatma; saha teslimi ve inşaat yok (md. 14) |
| Kesin izin (tarife 161) | Ön izin belgelerine ek olarak imar planı veya imar planı gerektirmediğine dair yazı, ağaç röleve planı, ÇED belgesi, keşif özetleri, kurum görüşleri | Kesin izin süresi 49 yılı geçemez; saha tesliminden itibaren 3 yıl içinde yatırıma başlanır (md. 15) |
Bedeller
| Talep sahibi | Bedeller | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel bütçe kapsamındaki kamu idaresi (ör. Bakanlık) | Bedel, teminat ve hizmet gideri alınmaz | md. 7/13, 10, 20/2 |
| Diğer kamu kurum ve kuruluşları | Kesin izin bedelleri alınır; ön izin bedeli, teminat ve hizmet gideri alınmaz | md. 7/14, 10, 20/2 |
| Gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri | Ön izin bedeli; ağaçlandırma, arazi izin, ORKÖY (%3) ve erozyon (%2) bedelleri; teminat | md. 7–8, 10 |
Arazi izin bedeli alan (m²) × ağaçlandırma birim m² bedeli × 0,7 (Ek-1) × ekolojik denge katsayısı × il katsayısı ile hesaplanır ve her yıl BAK oranında artar. Örnek (2026): Muğla’da %11–40 kapalı ormanda 10 hektarlık apron genişletmesi için arazi izin bedeli 100.000 m² × 32,3694 TL × 0,7 × 1,4 × 2,4 ≈ 7.613.283 TL/yıl; ağaçlandırma bedeli 3.236.940 TL. Bu tutarlar genel bütçeli idarelerden alınmaz. Hesap için bedel hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Tesislerin Kiralanması ve Tabelalar
- Yan ünitelerin kiralanması: İzne konu tesislerin tamamının veya bir bölümünün kiralanması izin sahibince talep edilirse heyetçe incelenir ve Bakanlıkça izin verilir. Kira bedelinin yüzde ellisi her yıl Genel Müdürlük hesabına yatırılır; noter onaylı kira sözleşmesi ve ek taahhüt senedi verilir (md. 27).
- Tabela: OGM’nin 16.12.2013 tarihli talimatına göre Devlet karayolu ve havaalanı yapımı maksadıyla verilen izinlerde izinli saha içine tabela konulması için izin sahibi adına izin verilebilir; izin sahibince konulan tabelalar, kira bedelinin %50’si alınmak kaydıyla üçüncü kişilere kiralanabilir.
Gerekli Belgeler
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı veya avan proje (md. 5/1-a, b, c),
- 1/1000 ölçekli uygulama imar planı veya ilgili idareden imar planı gerektiren yapı ve tesislerden olmadığına dair yazı (md. 5/1-f),
- Korunacak ağaç varsa ağaç röleve planı (md. 5/1-e),
- ÇED belgesi; bedelli izinlerde metraj cetveli ve onaylı keşif özetleri; kurum görüşleri (md. 5/1-ğ, h; 5/2),
- Kamu kurumlarında bağlı olunan bakanlık veya genel müdürlüğün resmî yazısı (md. 12/2).
Süreç ve Kontroller
- Ön etüt: Pist, apron, terminal ve yaklaşma alanlarının orman kadastrosu ve amenajman planıyla çakıştırılması.
- Ön izin: e-Devlet başvurusu; eksikler on iş günü içinde bildirilir (md. 6/1).
- Kesin izin: İmar, ÇED ve kurum görüşleriyle; heyet incelemesi ve kamu yararı-zaruret tespiti (md. 23).
- Ödemeler ve saha teslimi: Tebliğden itibaren altı ay içinde (md. 6/2).
- Kontroller: İzin sahası takvim yılı içinde en az bir defa heyetçe kontrol edilir; izinli saha içinde yapılacak ilave tesisler için ayrıca izin alınır (md. 21).
Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız
- Proje alanının orman verileriyle çakıştırılması; izin türlerine (havaalanı, yol, enerji hattı) göre alan ayrımı,
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı ve gerekiyorsa ağaç röleve planı,
- Ön izin ve kesin izin başvuruları, bedel ve muafiyet tespiti, Oda vize onayı,
- İlave tesis, kiralama ve tabela izin dosyaları.
Bu iş OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 160 (havaalanı ön izin) ve 161 (havaalanı kesin izin) numaralı kalemlere karşılık gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Orman alanında havaalanı yapılabilir mi?
Cevap: Kamu yararı ve zaruret bulunması halinde evet. Havaalanı 17/3 Uygulama Yönetmeliği’nde ulaşım tesisleri arasında sayılır (md. 4/1).
Soru 2: Havaalanı izninde terminal ve otel de kapsanır mı?
Cevap: Evet. Havaalanlarında pist, taksi yolu ve aprona ek olarak yolcuların sağlık, otel, motel, lokanta, akaryakıt istasyonu, dini tesis, terminal binası ve alışveriş üniteleri gibi zaruri ihtiyaç tesislerine izin verilebilir (md. 4/9).
Soru 3: Havaalanı başvurusunda imar planı gerekir mi?
Cevap: Havaalanı izinlerinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planı veya ilgili idareden imar planı gerektiren yapı ve tesislerden olmadığına dair yazı istenir (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 5/1-f).
Soru 4: Havaalanı izinlerinde izin türü katsayısı kaçtır?
Cevap: 17/3 Uygulama Yönetmeliği Ek-1’de havaalanı için izin türü katsayısı 0,7’dir. Arazi izin bedeli bu katsayı, ekolojik denge ve il katsayısıyla hesaplanır.
Soru 5: Bakanlık adına yapılan havaalanından bedel alınır mı?
Cevap: Hayır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine verilecek izinlerden bedel, teminat ve hizmet gideri alınmaz (md. 7/13, 10, 20/2).
Soru 6: Ön izin süresince inşaata başlanabilir mi?
Cevap: Hayır. Ön izin süresi içinde saha teslimi yapılmaz ve hiçbir inşaat faaliyetine izin verilmez. Ön izin 24 aya kadar verilir ve 12 ay uzatılabilir (md. 14).
Soru 7: Havaalanındaki dükkân ve kafeler kiralanabilir mi?
Cevap: İzne konu tesislerin kiralanması heyetçe incelenir ve uygun görülürse Bakanlıkça izin verilir. Kira bedelinin yüzde ellisi her yıl Genel Müdürlük hesabına yatırılır (md. 27).
Soru 8: Havaalanı sahasına reklam tabelası konulabilir mi?
Cevap: OGM’nin 16.12.2013 tarihli talimatına göre havaalanı yapımı maksadıyla verilen izinli saha içinde tabela için izin sahibi adına izin verilebilir; tabelalar kira bedelinin %50’si alınmak kaydıyla üçüncü kişilere kiralanabilir.