Köy ve kasabaların çoğunda mezarlıklar yerleşim yerinin kenarındaki ormanlık alanlara bitişiktir. Mezarlık dolduğunda genişletme için ya da yeni bir mezarlık için düşünülen alan orman sayılıyorsa, 6831 sayılı Kanun’un 17/3 maddesine göre orman izni alınması gerekir. Mezarlık, kanunda kamu yararı ve zaruret bulunması halinde Devlet ormanlarında izin verilebilecek tesisler arasında açıkça sayılır.
Mezarlık izninde iki şey belirleyicidir: kimin başvurduğu (izin yalnızca mahalli idarelere verilir) ve mezarlığın kime hizmet ettiği (köylere yönelik mezarlıklarda bedel alınmaz).
- Dayanak: 6831 s.K. md. 17/3; 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 4/1
- Kimler başvurabilir: Yalnızca büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il özel idareleri ve köy tüzel kişilikleri (md. 25/4)
- Köy mezarlıkları: 3202 s.K. çerçevesinde köylere yönelik mezarlık izinlerinden bedel alınmaz (6831 ek md. 9; Yön. md. 7/8)
- Belediyeler: Ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli yok; arazi izin bedeli %95 indirimli (md. 7/4)
- İzin türü katsayısı: 0,1 (Ek-1); teminat ve hizmet gideri alınmaz
- Yer seçimi: Önce orman dışı alternatif, sonra bozuk orman alanı araştırılır (md. 23)
Kimler Başvurabilir?
17/3 Uygulama Yönetmeliği’ne göre mezarlık tesis izinleri sadece büyükşehir belediyelerine, belediyelere, il özel idarelerine ve köy tüzel kişiliklerine verilebilir (md. 25/4). Gerçek kişiler, vakıflar, dernekler veya şirketler adına (ör. özel aile mezarlığı) orman sayılan alanda mezarlık izni verilmez.
- Köy tüzel kişiliği başvurusunda muhtarlık, kaymakam veya vali tarafından onaylanmış köy ihtiyar heyeti kararı eklenir (md. 12/1-b).
- İl özel idaresi, 3202 sayılı Köye Yönelik Hizmetler Hakkında Kanun çerçevesinde köylere yönelik mezarlık için başvurabilir; bu izinlerden bedel alınmaz.
- Belediyeler ve büyükşehir belediyeleri resmî yazıyla başvurur (md. 12/2).
Mevcut Mezarlıktaki Ağaçlık Yerler Orman Sayılır mı?
6831 sayılı Kanun’un 1. maddesine göre şehir mezarlıklarıyla kasaba ve köylerin hudutları içindeki eski (kadim) mezarlıklardaki ağaç ve ağaçlıklarla örtülü yerler orman sayılmaz (md. 1/D). Bu yerlerdeki ağaçlar için orman izni gerekmez. İzin ihtiyacı, mezarlığın orman kadastrosuyla orman olarak sınırlandırılmış alana taşacağı genişletmelerde ve yeni mezarlık yerlerinde doğar. Bu nedenle ilk adım, mevcut mezarlığın ve genişletme alanının orman kadastro sınırlarıyla çakıştırılmasıdır.
Yer Seçimi: Kamu Yararı ve Zaruret
Heyet, talebin ormanlık alanda yapılmasında kamu yararı ve zaruret olup olmadığını, faaliyetin orman sınırları dışında yapılıp yapılamayacağını irdeleyerek tespit eder. Zaruret varsa öncelikle bozuk orman alanlarından uygun yer araştırılır; bozuk alan yoksa diğer alanlarda izin verilebilir (md. 23). Köy sınırları içinde orman dışı uygun arazi bulunmadığının ve seçilen yerin gerekçesinin dosyada açıkça gösterilmesi, mezarlık izinlerinde en çok sorulan konudur.
Bedeller
| Talep sahibi / durum | Bedeller | Dayanak |
|---|---|---|
| 3202 s.K. çerçevesinde köye ve bağlı yerleşim birimlerine yönelik mezarlık (il özel idaresi adına) | Bedel alınmaz | 6831 ek md. 9; Yön. md. 7/8 |
| Belediye, büyükşehir belediyesi, il özel idaresi, köy tüzel kişiliği (kâr amacı olmayan kamu hizmeti) | Ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz; arazi izin bedeli %95 indirimli | Yön. md. 7/4 |
| Genel bütçe dışındaki kamu idareleri (belediye, il özel idaresi, köy) | Teminat ve hizmet gideri alınmaz | Yön. md. 10, 20/2 |
Arazi izin bedeli alan (m²) × ağaçlandırma birim m² bedeli × Ek-1 izin türü katsayısı × ekolojik denge katsayısı × il katsayısı ile hesaplanır; mezarlık için izin türü katsayısı 0,1‘dir. Örnek: Konya’da ağaçsız 1 hektarlık genişletme alanı için tam bedel 10.000 m² × 32,3694 TL × 0,1 × 1 × 2 ≈ 64.739 TL/yıl; belediyeye %95 indirimle yaklaşık 3.237 TL/yıl. Sonraki yıllarda bedel BAK oranında artar.
Kırk dokuz yıllık izin süresi sonunda, yükümlülüklerini yerine getirmiş mahalli idarelerin kâr amacı olmayan tesis izinleri rayiç bedel %95 indirimli alınarak doksan dokuz yıla kadar uzatılabilir; bedelsiz izinlerde uzatmada da bedel alınmaz (md. 16/5, 16/6).
Gerekli Belgeler
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi ve 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı; mevcut mezarlık, genişletme alanı, giriş yolu ve çevre duvarı gösterilir (md. 5/1-a, b, c),
- Korunacak ağaç varsa ağaç röleve planı (md. 5/1-e),
- Köylerde onaylı köy ihtiyar heyeti kararı (md. 12/1-b); belediye ve il özel idarelerinde resmî yazı (md. 12/2),
- Mevzuat gereği alınması gereken kurum görüşleri (ör. sit, su kaynağı koruma alanı) (md. 5/2),
- Bedelsiz izinlerde metraj ve keşif özeti istenmez (md. 13/5).
Süreç ve Kontroller
- Ön etüt: Mevcut mezarlığın ve aday alanların orman kadastrosu ve amenajman planıyla çakıştırılması; orman dışı alternatif ve bozuk orman alanı araştırması.
- Belgelerin hazırlanması ve e-Devlet başvurusu; eksikler on iş günü içinde bildirilir (md. 6/1).
- Heyet incelemesi, kamu yararı ve zaruret tespiti, izin raporu (md. 23).
- İzin ve taahhüt senedi: Tebliğden itibaren en geç altı ay içinde; kamu kurumlarının taahhüt senedini kurum yetkilisi onaylar, noter onayı aranmaz (md. 6/2, 13/6).
- Kontroller: İzin sahası takvim yılı içinde en az bir defa heyetçe kontrol edilir (md. 21/1).
Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız
- Mevcut mezarlık ve genişletme alanının orman kadastro sınırlarıyla çakıştırılması; orman sayılmayan kısmın (md. 1/D) ayrılması,
- Orman dışı alternatif ve bozuk orman alanı araştırmasına dayalı yer seçimi gerekçesi,
- Saha analiz raporu, vaziyet planı ve gerekiyorsa ağaç röleve planı,
- ORBİS e-izin başvurusu, kurum görüşü talepleri, bedel ve muafiyet tespiti, Oda vize onayı.
Bu iş OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 172 numaralı kaleme (“mezarlık yeri izinleri dosya tanzimi”) karşılık gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Orman alanına mezarlık yapılabilir mi?
Cevap: Evet, kamu yararı ve zaruret bulunması halinde. Mezarlık, 6831 sayılı Kanun’un 17/3 maddesinde ve 17/3 Uygulama Yönetmeliği’nin 4. maddesinde Devlet ormanlarında izin verilebilecek tesisler arasında sayılır.
Soru 2: Mezarlık izni kimlere verilir?
Cevap: Mezarlık tesis izinleri yalnızca büyükşehir belediyelerine, belediyelere, il özel idarelerine ve köy tüzel kişiliklerine verilebilir (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 25/4).
Soru 3: Özel aile mezarlığı için orman izni alınabilir mi?
Cevap: Hayır. Mezarlık izni yalnızca mahalli idarelere verildiğinden gerçek kişiler, vakıflar veya dernekler adına orman sayılan alanda mezarlık izni verilmez (md. 25/4).
Soru 4: Köy mezarlığı için bedel ödenir mi?
Cevap: 3202 sayılı Kanun çerçevesinde köye ve bağlı yerleşim birimlerine yönelik mezarlık hizmeti için verilen izinlerden bedel alınmaz (6831 sayılı Kanun ek md. 9; 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 7/8).
Soru 5: Belediye mezarlık izni için hangi bedelleri öder?
Cevap: Kâr amacı olmadan kamu hizmeti için yapılan tesislerde belediyelerden ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz; arazi izin bedeli yüzde doksan beş indirimli alınır (md. 7/4). Teminat ve hizmet gideri de alınmaz (md. 10, 20/2).
Soru 6: Mevcut mezarlıktaki ağaçlık alan orman sayılır mı?
Cevap: Şehir mezarlıklarıyla kasaba ve köylerin hudutları içindeki eski (kadim) mezarlıklardaki ağaç ve ağaçlıklarla örtülü yerler orman sayılmaz (6831 sayılı Kanun md. 1/D). İzin, orman sayılan alana taşan genişletmeler ve yeni mezarlıklar için gerekir.
Soru 7: Mezarlık için yer nasıl seçilir?
Cevap: Heyet önce faaliyetin orman sınırları dışında yapılıp yapılamayacağını irdeler. Kamu yararı ve zaruret varsa öncelikle bozuk orman alanlarında yer aranır; bozuk alan yoksa diğer alanlarda izin verilebilir (md. 23).
Soru 8: Köy başvurusunda hangi karar gerekir?
Cevap: Köy tüzel kişiliği adına yapılan başvurularda köy muhtarlığı, kaymakam veya vali tarafından onaylanmış köy ihtiyar heyeti kararı başvuruya eklenir (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 12/1-b).