Petrol ve doğalgaz ruhsat sahaları geniştir; karada bir arama ruhsatı 1/25.000 ölçekli bir paftadan 1/50.000 ölçekli bir tam paftaya kadar alanı kapsar (6491 s.K. md. 6/2) ve içinde çoğu zaman orman sayılan alanlar bulunur. 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu bu durumu açıkça düzenler: orman sayılan yerlerdeki ruhsat ve izin alanlarında ilgili mevzuata göre izin alınarak ve bedelleri ödenerek petrol arama ve işletme faaliyeti yapılabilir (md. 10/5).
Bu izin 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17/3 maddesine göre verilir. Ruhsat tek başına ormanda çalışma hakkı vermez; kuyu lokasyonu, erişim yolu, boru hattı ve üretim tesislerinin orman sayılan kısımları için ayrı ayrı orman izni gerekir.
- Dayanak: 6831 s.K. md. 17/3; 17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 4/1; 6491 s. Türk Petrol Kanunu md. 10/5
- Kapsam: Ruhsata dayalı petrol ve doğalgaz arama, işletme ve yeraltı doğalgaz depolama tesisleri
- Ana belge: Petrol ruhsatı (md. 5/1-ç)
- İzin türü katsayısı: 0,5 (Ek-1: petrol ve doğalgaz arama ve işletme izni, boru hattı)
- Bedeller: Ağaçlandırma, arazi izin, ORKÖY (%3), erozyon (%2); teminat
- Ön izin: 24 aya kadar, 12 ay uzatma; ön izinde saha teslimi ve çalışma yok (md. 14)
İzin Alanına Neler Girer?
17/3 Uygulama Yönetmeliği, ruhsata dayalı petrol ve doğalgaz arama, işletilme ve yeraltı doğalgaz depolanmasına ilişkin tesisleri orman sayılan alanlarda izin verilebilecek tesisler arasında sayar (md. 4/1). Uygulamada izin dosyası şu alanları kapsar:
- Sondaj lokasyonu: Kule, çamur havuzları, ekipman ve şantiye alanı,
- Erişim yolları ve kuyu başına giden servis yolları,
- Toplama ve iletim boru hatları, kuyu başı tesisleri, üretim ve ayrıştırma istasyonları, tank sahaları,
- Yeraltı doğalgaz depolama tesislerinin yüzey üniteleri; yer altında inşa edilecek tesislerin yüzeye isabet eden izdüşümleri için de izin alınır (md. 4/5),
- Kuyu için gerekli su kuyusu ve isale hattı (ayrıntı: Su Kuyusu ve Sondaj Orman İzni).
Verilecek izin birden çok izin türünü kapsıyorsa arazi izin bedeli her izin türü için ayrı hesaplanıp toplanır (md. 8/11). Bedel hesaplarında yalnızca Devlet ormanına isabet eden bölümler esas alınır (md. 8/2). Yer üstünü bozmadan yer altında yapılan tesislerden yalnızca arazi izin bedeli alınır; yer üstünü bozan kısımlardan tüm bedeller alınır (md. 7/6).
Ruhsat Süreleri ve Orman İzni
| Ruhsat (6491 s.K.) | Süre | Orman izni açısından |
|---|---|---|
| Arama ruhsatı (kara) | 5 yıl; iş programına göre 2 + 2 yıl uzatma, toplam en fazla 9 yıl; keşifte ticari değerlendirme için 2 yıla kadar ilave (md. 6) | Arama kuyusu, lokasyon ve yollar için izin; ruhsat uzadıkça izin süre uzatımı |
| İşletme ruhsatı | 20 yıl; on yılı geçmemek üzere iki defa uzatma (md. 8/3) | Üretim kuyuları, hatlar ve tesisler için izin; kesin izin süresi 49 yılı geçemez (Yön. md. 15/1) |
Kesin izin, devir alanın ruhsat devrini de alması şartıyla Bakanlıkça devredilebilir; ön izin devredilemez (md. 17). Saha tesliminden itibaren üç yıl içinde yatırıma başlanmazsa kesin izin iptal edilir; zaruri hallerde Bakanlık onayıyla iki yıl uzatılabilir (md. 15/2).
Bedeller
| Bedel | Hesap | Ödeme |
|---|---|---|
| Ön izin bedeli | Alan (m²) × ağaçlandırma birim m² bedeli × 1/10 (30 ha ve üzeri 1/5) | Bir defa (md. 8/5) |
| Ağaçlandırma bedeli | Ağaçlandırma birim hektar bedeli × alan | Bir defa |
| Arazi izin bedeli | Alan (m²) × birim m² bedeli × 0,5 (Ek-1) × Ek-2 × Ek-3 | Her yıl; BAK oranında artar |
| ORKÖY ve erozyon bedeli | Toplam proje bedelinin %3’ü ve %2’si | Bir defa |
| Teminat | Birim hektar bedelinin 1/10’u × alan (en az 1 hektarlık tutar) | Bir defa; iade edilir (md. 10) |
Örnek (2026): Kırklareli’nde %11–40 kapalı ormanda 1 hektarlık kuyu lokasyonu ve yol için arazi izin bedeli 10.000 m² × 32,3694 TL × 0,5 × 1,4 × 2 ≈ 453.172 TL/yıl; ağaçlandırma bedeli 323.694 TL; teminat 32.369 TL; ORKÖY ve erozyon bedeli keşif özetindeki toplam proje bedelinin %5’i. Kendi sahanız için bedel hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Gerekli Belgeler
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı (md. 5/1-a, b, c),
- Petrol ruhsatı (md. 5/1-ç),
- Korunacak ağaç varsa ağaç röleve planı (md. 5/1-e),
- ÇED Yönetmeliği kapsamındaysa ÇED belgesi (md. 5/1-ğ),
- Kesin izinde metraj cetveli ve onaylı keşif özetleri (md. 5/1-h); kurum görüşleri (md. 5/2),
- Şirket başvurularında yetki belgesi, faaliyet belgesi ve sicil tasdiknamesi (md. 12/1-c).
Ön izin için saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı ve ruhsat ile başvurulur; kesin izin belgeleri ön izin süresinde tamamlanır (md. 5/1). Talep sahası başka bir 16, 17/3 veya 18. madde iznine isabet ediyorsa önceki izin sahibinin muvafakatı aranır; verilmezse idare resen izin verebilir (md. 22).
Süreç ve Kontroller
- Ön etüt: Ruhsat sahası ve planlanan lokasyonların orman kadastrosu ve amenajman planıyla çakıştırılması; muhafaza ormanı, korunan alan ve izinli sahaların tespiti.
- Ön izin başvurusu (e-Devlet): Eksikler on iş günü içinde bildirilir (md. 6/1); ön izin 24 aya kadar verilir, 12 ay uzatılabilir; ön izinde saha teslimi ve inşaat yapılmaz (md. 14).
- Kesin izin: ÇED, keşif özeti ve kurum görüşleriyle; heyet incelemesi ve kamu yararı-zaruret tespiti (md. 23).
- Ödemeler ve saha teslimi: Tebliğden itibaren altı ay içinde bedeller, teminat ve taahhüt senedi (md. 6/2).
- Kontroller: İzin sahaları yılda en az bir defa; petrol ve doğalgaz boru hatlarında yatırım tamamlanana kadar her yıl, sonra sonu 0 ve 5 ile biten yıllarda (md. 21/1).
Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız
- Ruhsat sahasında orman sayılan alanların ve izin verilemeyecek alanların haritalanması; lokasyon ve yol güzergâhı için ormana en az etki eden seçeneklerin belirlenmesi,
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı ve gerekiyorsa ağaç röleve planı,
- Ön izin ve kesin izin başvuruları, izin türlerine göre ayrı bedel hesap tablosu, Oda vize onayı,
- Yeni kuyu, ek lokasyon, süre uzatımı ve devir dosyaları.
Bu iş OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 182 numaralı kaleme (“petrol arama ve petrol işletme izin dosyası tanzimi”) karşılık gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Petrol ruhsatı orman alanında çalışma hakkı verir mi?
Cevap: Hayır. 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu’na göre orman sayılan yerlerdeki ruhsat ve izin alanlarında petrol arama ve işletme faaliyeti, ilgili mevzuata göre izin alınması ve bedellerin ödenmesi şartıyla yapılabilir (md. 10/5). Bu izin 6831 sayılı Kanun’un 17/3 maddesine göre verilir.
Soru 2: Doğalgaz arama kuyusu için hangi izin alınır?
Cevap: Ruhsata dayalı petrol ve doğalgaz arama, işletme ve yeraltı doğalgaz depolama tesisleri 17/3 Uygulama Yönetmeliği’nin 4. maddesinde sayılır. Kuyu lokasyonu ve yollar için önce ön izin, belgeler tamamlanınca kesin izin alınır.
Soru 3: Ön izin süresince sondaja başlanabilir mi?
Cevap: Hayır. Ön izin, kesin izinde istenen belgelerin hazırlanması için verilir; ön izin süresi içinde saha teslimi yapılmaz ve hiçbir inşaat faaliyetine izin verilmez (17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 14/2).
Soru 4: Petrol izinlerinde izin türü katsayısı kaçtır?
Cevap: 17/3 Uygulama Yönetmeliği Ek-1’de petrol ve doğalgaz arama ve işletme izni ile petrol ve doğalgaz boru hattı için izin türü katsayısı 0,5’tir. Arazi izin bedeli bu katsayı, ekolojik denge ve il katsayılarıyla hesaplanır.
Soru 5: Hangi bedeller ödenir?
Cevap: Kesin izinde ağaçlandırma bedeli, her yıl arazi izin bedeli, toplam proje bedelinin %3’ü ORKÖY ve %2’si erozyon bedeli alınır; ayrıca teminat verilir (md. 7, 8, 10). Ön izinde yalnızca ön izin bedeli alınır.
Soru 6: Yatay sondajla orman altından geçen kuyu için bedel alınır mı?
Cevap: Yer üstünü bozmadan yer altında yapılacak tesislerden yalnızca arazi izin bedeli alınır; ağaçlandırma, ORKÖY ve erozyon bedeli alınmaz. Yer üstünü bozan kısımlardan tüm bedeller alınır (md. 7/6). Yer altı tesislerin yüzeye isabet eden izdüşümü için izin alınır (md. 4/5).
Soru 7: Ruhsat devredilirse orman izni ne olur?
Cevap: Kesin izin, taahhüt senedi hükümlerine bağlı kalmak kaydıyla Bakanlıkça devredilebilir; devir alanın ruhsat devrini almış olması, taahhüt senedi ve teminat vermesi zorunludur. Ön izin devredilemez (md. 17).
Soru 8: Petrol izin sahaları ne sıklıkla kontrol edilir?
Cevap: İzin sahaları takvim yılı içinde en az bir defa heyetçe kontrol edilir. Petrol ve doğalgaz boru hatlarında kontroller yatırım tamamlanana kadar her yıl, sonra sonu sıfır ve beş ile biten yıllarda yapılır (md. 21/1).