Göl, baraj veya deniz yüzeyinde kafeste balık, midye ya da istiridye üretiyorsanız kuluçkahane, depo, ağ serme yeri ve kayık çekek yeri gibi tesisleri karada kurmanız gerekir. Bu tesisler Devlet ormanına denk geliyorsa Orman Kanunu’nun 18. maddesine göre izin alınır. Kanun, orman içi su kaynakları kullanılarak balık üretim yerleri kurulmasına da izin verilebileceğini söyler.
Bu izinler 17/3 izinlerinden farklı bir yönetmeliğe tabidir: kesin izin en fazla 29 yıl verilir, süre sonunda tesisler bedelsiz olarak orman idaresine geçer ve saha tesliminden itibaren iki yıl içinde tesis işletmeye alınmazsa izin iptal edilir.
- Dayanak: 6831 s.K. md. 18; Orman Kanununun 18 inci Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik md. 4/1, 4/3
- İzin verilen tesisler: Bekçi kulübesi, depo, ağ serme yeri, kayık çekek yeri ve kuluçkahane (md. 4/3)
- Süre: Ön izin 24 aya kadar (+12 ay uzatma); kesin izin en fazla 29 yıl (md. 17, 18)
- Bedeller: Ağaçlandırma, yıllık arazi izin, ORKÖY (%3) ve erozyon (%2) bedelleri; teminat (md. 9, 10, 13)
- İşletmeye alma: Saha tesliminden itibaren 2 yıl içinde; aksi halde izin iptal edilir (Kanun md. 18; Yön. md. 6/5)
- Yasak alanlar: Yangın görmüş, gençleştirmeye ayrılmış veya ağaçlandırılmış sahalarda izin verilmez (md. 5/7)
Hangi Tesisler İçin İzin Verilir?
6831 sayılı Kanun’un 18. maddesi, Devlet ormanlarında göl, baraj ve deniz yüzeyinde yapılan balık, midye ve istiridye üretimi için karada yapılması mecburi tesislere Orman Genel Müdürlüğünce bedeli alınarak 29 yıla kadar izin verilebileceğini düzenler. 18. Madde Uygulama Yönetmeliği bu tesisleri şöyle sayar (md. 4/3):
- Bekçi kulübesi,
- Depo (yem, ağ ve ekipman),
- Ağ serme yeri,
- Kayık çekek yeri,
- Kuluçkahane,
- ve bunlarla ilgili zorunlu alt yapı tesisleri: yol, su, elektrik, haberleşme, enerji nakil hattı, trafo ve benzerleri (md. 3/1-c, 4/1).
Anayasa Mahkemesi 2020’de Kanun’daki “balık üretmek üzere tesis kurulmasına” ibaresini iptal etti. 7346 sayılı Kanun ile 2021’de 18. maddeye “orman içi su kaynakları kullanılarak balık üretim yerleri kurulmasına” ibaresi eklendi; midye ve istiridye de kapsama alındı. Yönetmeliğin 4/1 fıkrasının mevzuat.gov.tr’deki güncel metni ise yalnızca göl, baraj ve deniz yüzeyindeki üretim için karadaki zorunlu tesisleri sayıyor. Bu nedenle orman içi su kaynağına dayalı bir üretim yeri talebinde, ön etüt aşamasında talebin nasıl değerlendirileceğini ilgili orman bölge müdürlüğüyle netleştiriyoruz.
Kısıtlamalar
- Yangın görmüş ormanlar, gençleştirmeye ayrılmış veya ağaçlandırılan sahalarda bu faaliyetlere hiçbir surette izin verilmez (Kanun md. 18; Yön. md. 5/7).
- Ormanlık alanda lojman ve sosyal tesislere izin verilmez (md. 5/1).
- Zorunlu yollar çevreye zarar vermeyecek şekilde ekskavatörle yapılır; çıkan malzeme izinli alanlara taşınır (md. 5/2).
- Mülkiyeti mahkemeye intikal etmiş alanlar izne konu edilemez (md. 5/4, 20).
- Heyet, talebin ormanlık alanda yapılmasında kamu yararı olup olmadığını irdeler (md. 5/8).
- İzin sahasında izin verilen proje dışında tesis yapılamaz; ilave tesis için ayrıca izin alınır ve bedeli ödenir (md. 24/6).
Gerekli Belgeler
Başvuru e-Devlet üzerinden (e-başvuru) yapılır. Ön izin için ilk beş belge yeterlidir; kesin izin için listenin tamamı istenir (md. 6/1):
- Saha analiz raporu (mülkiyet, ağaç türleri, kapalılık, gelişim çağı ve görseller),
- Tesis ve alt yapı tesislerine ilişkin avan proje,
- Koordinat özet çizelgesi,
- 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı,
- Su izinlerinde yeraltı suyu arama belgesi veya su kiralama/kullanma/tahsis belgesi,
- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, DSİ ve il tarım ve orman müdürlüğünün uygun görüş yazıları,
- 1/1000 veya uygun ölçekli ağaç röleve planı,
- 1/1000 ölçekli uygulama imar planı veya imar planı gerektirmediğine dair ilgili idare yazısı,
- ÇED Yönetmeliği kapsamındaysa ÇED belgesi,
- Bedelli izinlerde metraj cetveli ve cari yıl birim fiyatlarına göre keşif özeti.
Kurum görüşlerini talep sahibi temin edemediğini belgelendirirse görüşleri orman idaresi ister (md. 6/2). Saha analiz raporu, vaziyet planı ve ağaç röleve planı ormancılık bürosu tarafından düzenlenip imzalanır ve heyetçe kontrol edilir (md. 16/1, 16/2). OGM’nin ORBİS e-izin belge listesi, balık üretim tesisi taleplerinde ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığınca onaylı fizibilite raporu ister.
Bedeller ve Teminat
| Kalem | Nasıl hesaplanır? | Ne zaman? |
|---|---|---|
| Ön izin bedeli | İzin alanı (m²) × cari yıl ağaçlandırma birim m² bedelinin 1/10’u | Bir defa; süre uzatımında alınmaz (md. 10/5) |
| Ağaçlandırma bedeli | Ağaçlandırma birim hektar bedeli (günlük asgari ücret × 294 gün/ha) × izin alanı | Kesin izinde bir defa (md. 10/1-a) |
| Arazi izin bedeli | m² × ağaçlandırma birim m² bedeli × izin türü (Ek-1) × ekolojik denge (Ek-2) × il katsayısı (Ek-3) | Her yıl; sonraki yıllar BAK oranında artırılır (md. 10/1-b, 10/6) |
| ORKÖY bedeli | Toplam proje bedelinin %3’ü | Bir defa (md. 10/1-c) |
| Erozyon bedeli | Toplam proje bedelinin %2’si | Bir defa (md. 10/1-ç) |
| Teminat | 1 hektar için cari yıl ağaçlandırma bedelinin 1/20’si × izin alanı | İzin başlangıcında; süre uzatımı ve devirde güncellenir (md. 13/1) |
Bedel hesaplarında yalnızca Devlet ormanına isabet eden bölümler esas alınır (md. 10/2). Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine verilen izinlerden bedel ve teminat alınmaz (md. 9/3, 13/1). Yer üstünü bozmadan yer altında yapılan kısımlardan yalnızca arazi izin bedeli alınır (md. 9/5). Arazi incelemesi için heyetin harcırah ve araç giderleri talep sahibince yatırılır (md. 11/1). Tesislerin kiraya verilmesi Genel Müdürlük iznine bağlıdır ve kira bedelinin yüzde ellisi her yıl Genel Müdürlük hesabına yatırılır (md. 22).
Süreç ve Süreler
- Ön etüt: Talep alanının orman kadastro, amenajman ve meşcere verileriyle çakıştırılması; yasak alan ve mülkiyet kontrolü.
- E-başvuru ve evrak incelemesi: Bölge müdürlüğü eksikleri on iş günü içinde bildirir; eksikler tamamlanmadan talep değerlendirilmez (md. 6/4).
- Heyet incelemesi ve ön izin: Heyet arazide inceleme yapar. Ön izin 24 aya kadar verilir; süre bitmeden talep edilirse 12 ay uzatılabilir. Ön izin süresince saha teslimi yapılmaz ve inşaat yapılamaz (md. 17).
- Kesin izin: Tebliğden itibaren en geç altı ay içinde bedeller, teminat ve noter onaylı taahhüt senedi verilmezse izin iptal edilir (md. 18/2, 16/5). Kesin izin süresi 29 yılı geçemez (md. 18/1).
- Saha teslimi ve işletmeye alma: İzin sahibi saha tesliminden itibaren iki yıl içinde tesisin işletmeye alındığını idareye belgeler (md. 6/5); tesis işletmeye alınmazsa izin iptal edilir (Kanun md. 18).
- Kontroller: İzin sahaları her takvim yılı en az bir defa dosya ve arazi üzerinde heyetçe kontrol edilir (md. 24/1).
Bu Hizmette Bizim Hazırladıklarımız
- Talep alanının orman kadastro, amenajman ve meşcere verileriyle çakıştırılması, yasak alan kontrolü,
- Saha analiz raporu, koordinat özet çizelgesi, vaziyet planı ve ağaç röleve planı,
- ORBİS e-izin başvurusu, 1/25.000 harita, meşcere ve orman kadastro haritaları, ED50 koordinat listesi ve KML, kurum görüşü talepleri,
- Bedel hesap tablosu ve Oda vize onayı; ön izin uzatma, kiralama ve ilave tesis talepleri için dosyalar.
Bu iş OMO 2026 asgari ücret tarifesinde 184 (“balık üretim tesis izinleri dosya tanzimi”) ve 177 (“balık, midye ve istiridye üretimi kara tesisleri izin dosyası”) numaralı kalemlere karşılık gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Kafes balıkçılığı için karada hangi tesislere orman izni verilir?
Cevap: Baraj, göl ve deniz yüzeyinde yapılan balık üretimiyle ilgili olarak ormanlık alanda bekçi kulübesi, depo, ağ serme yeri, kayık çekek yeri ve kuluçkahane yapımına izin verilebilir (18. Madde Uygulama Yönetmeliği md. 4/3).
Soru 2: Orman içindeki bir derede alabalık tesisi kurulabilir mi?
Cevap: 6831 sayılı Kanun’un 18. maddesi 2021’den beri orman içi su kaynakları kullanılarak balık üretim yerleri kurulmasına izin verilebileceğini söyler. Yönetmeliğin güncel metni bu talep türünü ayrıca düzenlemediği için talebin nasıl değerlendirileceği başvuru öncesinde ilgili orman bölge müdürlüğüyle netleştirilmelidir. Yangın görmüş, gençleştirmeye ayrılmış veya ağaçlandırılmış sahalarda izin verilmez.
Soru 3: Balık üretim tesisi izni kaç yıl için verilir?
Cevap: Kesin izin süresi 29 yılı geçemez (md. 18/1). Süre sonunda her türlü bina ve tesis eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğü tasarrufuna geçer (6831 s.K. md. 18).
Soru 4: Ön izin ne işe yarar, sahada çalışabilir miyim?
Cevap: Ön izin, kesin izinde istenen belgelerin hazırlanması için verilir ve sahada çalışma hakkı vermez (md. 3/1-hh). Ön izin süresince saha teslimi yapılmaz ve hiçbir inşaat faaliyetine izin verilmez (md. 17/2).
Soru 5: Hangi bedeller ödenir?
Cevap: Ön izinde ön izin bedeli; kesin izinde ağaçlandırma, arazi izin, ORKÖY (toplam proje bedelinin %3’ü) ve erozyon (%2) bedelleri alınır (md. 9/1, 10/1). Arazi izin bedeli her yıl, diğerleri izin başlangıcında bir defa alınır (md. 10/3). Ayrıca teminat verilir (md. 13).
Soru 6: Tesisi işletmeye almak için ne kadar sürem var?
Cevap: Saha tesliminden itibaren iki yıl. İzin sahibi bu süre içinde tesisin işletmeye alındığını gösteren belgeleri idareye bildirmek zorundadır (md. 6/5); tesisler işletmeye alınmazsa izin iptal edilir (6831 s.K. md. 18).
Soru 7: Tesisi başkasına kiralayabilir miyim?
Cevap: Kiralama talebi heyetçe incelenir ve uygun görülürse Genel Müdürlükçe izin verilir. İzin sahibi noter onaylı kira sözleşmesini verir ve kira bedelinin yüzde ellisini her yıl Genel Müdürlük hesabına yatırır (md. 22).
Soru 8: İzni başka bir şirkete devredebilir miyim?
Cevap: Ön izin devredilemez. Kesin izin, taahhüt senedi hükümlerine ve sürelerine bağlı kalmak kaydıyla Genel Müdürlüğün izniyle devredilebilir; devir alan taahhüt senedi ve teminat verir (md. 19). Bedelsiz verilen izinler devredilemez.