Devlet ormanlarındaki orman parkları (eski adıyla mesire yerleri), Orman Genel Müdürlüğü (OGM) tarafından kapalı teklif usulüyle ihale edilerek 20 yıla kadar kiraya verilir. 28 Mayıs 2022 tarihli ve 31849 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Orman Parkları Yönetmeliği ile eski Mesire Yerleri Yönetmeliği yürürlükten kalkmış; A, B, C ve D tipi mesire yerleri tiplerine göre konaklamalı veya konaklamasız orman parkı olarak adlandırılmıştır.
İhaleyi kazanan işletmeci, parkın gelişim ve yönetim planını yaptırır ve plan Genel Müdürlükçe onaylanır. Bu rehberde kiralama, yapılaşma sınırları, bedeller, devir ve denetim kurallarını güncel yönetmelik maddeleriyle anlatıyoruz.
- Dayanak: 6831 s.K. ek md. 8; Orman Parkları Yönetmeliği (RG 28.05.2022, 31849); 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
- İhale: Kapalı teklif usulü; idare deneyim belgesi isteyebilir (Yön. md. 10/1-a, b)
- Süre: 20 yıla kadar; 20 yıllık kiralamada engellilere yönelik tesis zorunlu (md. 9/1-b)
- Kesin teminat: İhale bedelinin %6’sı (md. 10/1-d)
- Ağaçlandırma bedeli: Her yıl yıllık kira bedelinin %5’i (md. 10/1-e; Kanun ek md. 8)
- Yapılar: Taban alanı 250 m²’yi, kat adedi bodrum ve çatı arası hariç 2’yi geçemez; imar planı şartı aranmaz (md. 6/1)
- Devir: Sözleşmeden itibaren 3 yıl dolmadan ve bitimine 6 ay kala yapılamaz (md. 10/1-c)
1. Orman Parkı Nedir?
Orman parkı; rekreasyonel kaynak değerlerine sahip orman alanlarında, işletme müdürlüğünün teklif raporu ve ilgili kurum görüşleriyle Genel Müdürlükçe ayrılan alanlardır (Yön. md. 4). Parkların planlanması ve projelendirilmesi idare tarafından yapılır veya yaptırılır (md. 5/1).
Yönetmeliğin yürürlüğünden önceki A, B ve C tipi mesire yerleri ile şehir veya kent ormanı olarak adlandırılan D tipi mesire yerleri, hiçbir işleme gerek kalmadan tiplerine göre konaklamalı veya konaklamasız orman parkı olarak adlandırılmıştır (geçici md. 5).
2. Konaklamalı ve Konaklamasız Orman Parkı
| Kriter | Konaklamalı orman parkı | Konaklamasız orman parkı |
|---|---|---|
| Kullanım | Günübirlik kullanımın yanında geceleme de yapılabilir | Yalnızca günübirlik kullanım |
| Yapı ve tesisler | Çadır, lüks çadır, karavan, motor-karavan, kır evi, kır lokantası, kır kahvesi gibi çok katlı olmayan, doğayla uyumlu yapılar; yöresel ürün sergi ve satış yeri, piknik üniteleri, kameriye | Kır lokantası, kır kahvesi gibi çok katlı olmayan, doğayla uyumlu yapılar; yöresel ürün sergi ve satış yeri, piknik üniteleri, kameriye |
| Dayanak | Yön. md. 3/1-ı | Yön. md. 3/1-i |
Orman parklarında yapılacak konaklama içeren yapı ve tesisler ayrıca 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu‘nun 5, 8 ve ek 5. maddelerine tabidir (md. 6/5).
3. Yapı ve Tesis Kuralları
- Boyut sınırı: İdarenin ve ziyaretçilerin zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak yapı ve tesislerin taban alanı 250 metrekareyi, kat adedi bir bodrum kat ve çatı arası hariç ikiyi geçemez (md. 6/1).
- İmar planı: Bu yapılar Genel Müdürlükçe belirlenen esaslara göre, gelişim ve yönetim planına uygun olarak yapılır; imar planı şartı aranmaz (md. 6/1).
- İstisna: Kıyı ve sahil şeritlerindeki ve kesin yapı yasağı bulunan alanlardaki parklarda bu kural uygulanmaz; imar planı olan alanlarda imar planına, kıyıda imar planı yoksa 3621 sayılı Kıyı Kanunu’na uyulur (md. 6/2).
- Tasarım: Etüt ve projeler yöresel doku ve mimari özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olarak Genel Müdürlüğün belirleyeceği esaslara göre yapılır (md. 6/3).
- Çadır, lüks çadır ve karavan alanları: İhtiyaç halinde, ilgili kurum görüşleri alınarak sözleşme bu alanları kapsayacak şekilde yeniden düzenlenebilir. Bedel, yıllık kira bedelinin %25’inden az olmamak üzere komisyonca belirlenip kiraya eklenir. Sözleşmenin ilk 3 yılında ve son 1 yılında bu düzenleme yapılamaz (md. 14).
- Gelir getirici ek yapılar: Revize planla eklenen her yapı için kira, maliyet bedelinin %2’sinden az olmamak üzere cari yıl kirasının Genel Müdürlükçe belirlenen katsayılarla çarpılmasıyla bulunur ve kiraya eklenir (md. 13).
4. Kiralama ve İhale Süreci
- İhale: Orman parkı işletmecilikleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca kapalı teklif usulüyle ihale edilir (md. 10/1-a). İdare, isteklilerden ihale konusunda deneyim sahibi olduklarını gösteren belge isteyebilir (md. 10/1-b). İhale bedeli, işletmecinin teklif ettiği yıllık kira bedelidir (md. 3/1-ğ).
- Kesin teminat: Sözleşmeden önce ihale bedeli üzerinden %6 oranında kesin teminat alınır (md. 10/1-d).
- Sözleşme: Kira süresi 20 yıla kadardır (md. 9/1-b; Kanun ek md. 8). Yapı ve tesislerin plan ve projeye uygunluğu, saha bakımı, koruma, temizlik ve hizmet yeterliliği sözleşmeye açıkça yazılarak taahhüt altına alınır (md. 11/1).
- Gelişim ve yönetim planı: Bölge müdürlüğü tarafından işletmecisine yaptırılır ve Genel Müdürlükçe onaylanır (md. 5/2).
- Uygulama ve denetim: Yapı ve tesisler onaylı plan ve projeye uygun yapılır; bölge müdürlüğü denetler (md. 11).
5. Gelişim ve Yönetim Planı
Gelişim ve yönetim planı; parkın koruma-kullanma dengesi içinde rekreasyonel kaynak değerlerinin sürdürülebilir kullanımını yönlendiren, yönetim ve ziyaretçi tesislerini belirleyen, alt ve üst yapı uygulamalarına yön veren plandır. Plan halihazır harita üzerinde hazırlanır, ağaç röleve planını ve parkın dış sınırlarına ait koordinat değerlerini içerir (md. 3/1-e).
- Kim yaptırır, kim onaylar: Bölge müdürlüğü işletmecisine yaptırır, Genel Müdürlük onaylar (md. 5/2). Plan, proje, yapım, bakım ve onarım giderleri kural olarak işletmeciye aittir (md. 12/1-a).
- Revizyon: Onaylı planların revizyonunu bölge müdürlüğü onaylar (md. 5/3). Plan, sözleşme imza tarihinden itibaren iki yıl içinde revize edilemez (md. 5/4).
- Daraltma: Yalnızca alanın daraltıldığı sınır değişikliklerinde plan revize edilmez; değişiklik onaylı plana işlenir (md. 5/5).
- Ekoturizm rotaları: Parkla birlikte planlanabilir ve yönetilebilir (md. 5/6).
Planın teknik altlığı olan halihazır harita, ağaç röleve planı ve sınır koordinatları orman mühendisliği çalışması gerektirir. Bu işler için SMM belgeli orman mühendisi çözüm ortaklarımızla destek sağlıyoruz.
6. Mali Yükümlülükler
- Yıllık kira bedeli: İhalede oluşan yıllık kira; sözleşme bedeli, yıllık kiranın sözleşme süresiyle çarpımıdır (md. 3/1-l). Sonraki yıllardaki artış sözleşmede belirtilen orana göre yapılır.
- Ağaçlandırma bedeli: İşletmeci her yıl yıllık kira bedelinin %5’i tutarında ödemeyi, sözleşme süresince kira ödeme dönemlerinde Bakanlığın ilgili hesabına yatırır (md. 10/1-e).
- Kesin teminat: İhale bedelinin %6’sı (md. 10/1-d).
- Giriş ücreti: Ziyaretçilerden giriş ücreti alınıp alınmayacağına Genel Müdürlük karar verir (md. 15).
- Süre dondurma: İşletmecinin kusuru olmadan kamudan kaynaklanan ve işi en az 30 gün engelleyen hukuki imkânsızlık veya mücbir sebep halinde, talep üzerine sözleşme süresi dondurulabilir; dondurulan süre için bedel alınmaz ve süre sözleşmeye eklenir (md. 10/1-ç).
7. Devir, Denetim ve Fesih
- Devir: İşletmecilik, sözleşme tarihinden itibaren üç yıl dolmadan ve sözleşmenin bitimine altı ay kala devredilemez; devir alanda ilk ihaledeki şartlar aranır (md. 10/1-c).
- Yıllık denetim: Parklar, Ekosistem Hizmetleri Şube Müdürü başkanlığında orman işletme müdürü veya yardımcısı, işletme şefi ve orman muhafaza memurundan oluşan komisyonca yılda en az bir kez denetlenir (md. 11/2).
- Fesih: Şartname ve sözleşmeye aykırılık tespit edilirse en az 10 gün süreli ihtar verilir; aykırılık sürerse kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilir (md. 10/1-f).
- Süre sonu: Kira süresi bittiğinde veya sözleşme herhangi bir şekilde sona erdiğinde yapı ve tesisler eksiksiz ve bedelsiz olarak Genel Müdürlüğün tasarrufuna geçer (md. 10/1-g).
- Eski işletmeciye yeniden kiralama: Yükümlülüklerini yerine getirdiği komisyonca tespit edilen eski işletmeciye, Bakanlık onayıyla pazarlık usulüyle yeniden kiralanabilir; önceki süre dahil toplam süre 20 yılı geçemez (geçici md. 2).
8. Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Orman parkı en fazla kaç yıllığına kiralanır?
Cevap: Orman parkları 6831 sayılı Kanun’un ek 8. maddesine göre yirmi yıla kadar kiraya verilebilir. Yirmi yıl kiraya verilen parklarda engellilere yönelik dinlenme ve eğlenme tesislerinin yapılması zorunludur (Orman Parkları Yönetmeliği md. 9/1-b).
Soru 2: Orman parkı ihalesi hangi usulle yapılır?
Cevap: Orman parkı işletmecilikleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca kapalı teklif usulüyle ihale edilir. İdare isteklilerden ihale konusunda deneyim belgesi isteyebilir (md. 10/1-a, b).
Soru 3: Orman parkında en fazla ne büyüklükte bina yapılabilir?
Cevap: İdarenin ve ziyaretçilerin zaruri ihtiyaçları için yapılacak yapı ve tesislerin taban alanı 250 metrekareyi, kat adedi bir bodrum kat ve çatı arası hariç ikiyi geçemez; bu alanlar için imar planı şartı aranmaz (md. 6/1). Kıyı ve sahil şeritlerinde ve kesin yapı yasağı olan alanlarda bu hüküm uygulanmaz (md. 6/2).
Soru 4: Konaklamalı ve konaklamasız orman parkı arasındaki fark nedir?
Cevap: Konaklamalı orman parkı günübirlik kullanımın yanında gecelemeye de imkân verir; çadır, lüks çadır, karavan ve kır evi gibi çok katlı olmayan yapılar içerebilir. Konaklamasız orman parkı ise yalnızca günübirlik kullanım sağlar (md. 3/1-ı, i).
Soru 5: Gelişim ve yönetim planını kim hazırlatır?
Cevap: Gelişim ve yönetim planı bölge müdürlüğü tarafından işletmecisine yaptırılır ve Genel Müdürlükçe onaylanır (md. 5/2). Plan halihazır harita üzerinde hazırlanır; ağaç röleve planını ve dış sınır koordinatlarını içerir (md. 3/1-e).
Soru 6: Orman parkı kira sözleşmesi devredilebilir mi?
Cevap: Devredilebilir, ancak sözleşme tarihinden itibaren üç yıl dolmadan ve sözleşmenin bitimine altı ay kala devir yapılamaz. Devir alanlarda ilk ihaledeki şartlar aranır (md. 10/1-c).
Soru 7: İşletmeci kira dışında hangi bedeli öder?
Cevap: İşletmeci her yıl yıllık kira bedelinin yüzde beşi tutarında ağaçlandırma bedelini, kira ödeme dönemlerinde Bakanlığın ilgili hesabına yatırır (md. 10/1-e). Sözleşmeden önce ihale bedelinin yüzde altısı oranında kesin teminat verilir (md. 10/1-d).
Soru 8: Kira süresi bitince yapılan tesisler ne olur?
Cevap: Kira süresi sonunda veya sözleşmenin herhangi bir şekilde sona ermesi durumunda yapı ve tesisler eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğünün tasarrufuna geçer (md. 10/1-g).
9. Orman Mühendisliği Desteği
Orman parkı yatırımlarında ihale öncesi saha incelemesi, gelişim ve yönetim planı için halihazır harita, ağaç röleve planı ve sınır koordinatları gibi teknik çalışmalar gerekir. Bu işler için talebinizi alıp SMM belgeli orman mühendisi çözüm ortaklarımıza yönlendiriyoruz. Parkınızda orman izni gerektiren bir altyapı (enerji nakil hattı, su isale hattı, yol) varsa izin dosyasını ise doğrudan biz hazırlıyoruz.
Teklif almak için bizimle iletişime geçin. İzin hizmetlerimiz için hizmetler sayfamızı, ağaç sayımları için Ağaç Rölöve Planı Rehberi‘ni inceleyebilirsiniz.